(school)excursies in 2021

Jong geleerd Oud gedaan

Natuurtuin De Robbert is bedoeld voor onderzoek en educatie. Dankzij onze nieuwe excursiegroep hebben deze zomer (2021) ruim 200 Helmondse schoolkinderen op speelse wijze kennis gemaakt met natuuronderzoek. Leerzaam, spannend en de schoolkinderen werkten mee aan een heus Citizen Science project.

Coronastilte goed gebruikt

Coronajaar 2020 was een stil jaar. Ook in Natuurtuin De Robbert. Drie groepen (Vrije School, jeugd-IVN en fotoclub Helmond Oost) hebben De Robbert kunnen bezoeken. Maar we hebben niet stil gezeten. De onvrijwillige extra tijd hebben we gebruikt om een nieuwe begeleidingsgroep voor schoolexcursies op te zetten.

Oude pool uitgeput

Door ongestructureerd werken werd de oude pool vrijwilligers regelmatig overvraagd. Begeleiders hielden er mee op en de overblijvers werden nog meer belast. Dat wilden we met een nieuwe aanpak grondig veranderen.

Educatie niet ten koste van natuurontwikkeling

Natuurtuin De Robbert is een afgeschermd rustgebiedje in natuurgebied De Bundertjes. Om de natuurontwikkeling en onderzoeken te beschermen kunnen we niet teveel groepsbezoeken ontvangen. Met een maximum van 12 groepen per zomer proberen we een evenwicht te houden tussen educatie en natuurontwikkeling.

Belangrijke punten van de nieuwe opzet

1: Het moet voor de vrijwilligers leuk blijven.

2: Er moet beter gebruik worden gemaakt van de vangsten bij het waterscheppen.

3: Er moet aan verjonging van de vrijwilligersgroep gewerkt worden.

4: Er wordt stap voor stap opgebouwd.

Leuk voor vrijwilligers

Schoolexcursies worden alleen leuk wanneer ze voor de begeleiders leuk zijn. De excursies worden alleen aangeboden aan basisscholen. Dit door negatieve ervaringen met groepen oudere jeugd.

Van tevoren worden data afgesproken met de vrijwilligers. Basisscholen kunnen later op die dagen inschrijven. Zo hoeft niet telkens hals over kop naar begeleiders te worden gezocht en staat het totaal aantal excursies van tevoren vast. Dat geeft rust voor de vrijwilligersgroep en duidelijkheid voor de scholen.

In 2020 hebben zich 8 vrijwilligers gemeld om schoolexcursies te begeleiden. Deels mensen die dat al eerder hebben gedaan en deels “nieuwelingen”. Na enig uitstel door de Corona-beperkingen is met de “nieuwelingen” een keer proefgedraaid.

Verjonging

De vrijwilligers zijn allemaal 55+ en het grootste deel 65+. De excursiedata zijn nu ruim van tevoren bekend. Daardoor zijn makkelijker afspraken met geïnteresseerden die eens willen meedraaien. Bovendien kunnen (maatschappelijke) stagiaires waardevolle praktijkervaring opdoen op het gebied van werken in de natuur met kinderen en Citizen Science projecten.

Van de 8 vaste schoolochtenden in juni en juli waren er in korte tijd 7 geboekt. Basisscholen kunnen zich inschrijven via de website van de natuurtuin. Inschrijvingen worden doorgestuurd naar de coördinator van de “waterscheppers”. Die neemt contact op met de scholen en mailt alle vrijwilligers met informatie over wie wanneer verwacht wordt. De materialen (schepnetjes, observatiebakken, zoekkaarten e.d.) worden bewaard in het materiaalhok van de natuurtuin.

Opbouw van excursies

Er is een zelfdraaiende presentatie over het waterscheppen gemaakt. Die kan als voorbereiding in de groep op school gedraaid worden.

De schoolexcursies bestaan uit twee delen: Na een kort welkom wordt de groep in tweeën gesplitst. Een deel krijgt een rondleiding door de natuurtuin. De rondleider laat de kinderen allerlei interessante dingen uit de levende natuur ontdekken.

Het andere deel van de groep gaat waterscheppen. Onder begeleiding zoeken en vangen de kinderen met schepnetjes waterdieren. Die worden in platte observatiebakken uitgezet. Met hulp van de begeleiders en zoekkaarten proberen de kinderen achter de naam van de diertjes te komen.

Citizen Science

Wanneer de excursie goed loopt kan een vrijwilliger de vangsten goed documenteren (foto's) zodat we die kunnen uploaden naar Waarneming.nl. Dit is het grootste Citizen Sience project van Nederland. Natuurwaarnemingen kunnen hier online worden opgeslagen voor eigen gebruik. Indien goed gedocumenteerd worden de namen goedgekeurd of verbeterd.

Wetenschappelijke databases

Bevestigde natuurwaarnemingen worden gebruikt in wetenschappelijke databases. Burgers (in dit geval wij en de schoolkinderen) helpen zo de wetenschap. Aan het eind van het seizoen maken we van alle vangsten een overzicht. Dat overzicht gaat naar de scholen die op bezoek zijn geweest.

Vangstresultaten

Onderaan deze pagina staan de vangsten van een aantal excursiegroepen. Jammer genoeg hebben we niet van alle excursies gegevens en niet altijd was er tijd om ze te noteren of goed te documenteren. Vangsten die wel gedocumenteerd werden zijn ingevoerd op waarneming.nl. Die zijn opgenomen in andere onderzoeksverslagen over waterleven.

Dankwoord aan vrijwilligersgroep schoolexcursies

Hoi Waterscheppers,

Een van de doelstellingen van de Natuurtuin is om De Robbert beschikbaar te stellen voor natuuronderzoek en educatie. Dankzij jullie hebben we die doelstelling dit jaar meer dan waargemaakt.

Jullie hebben allemaal ja gezegd tegen de kinderen en ze begeleid bij hun natuuravontuur.

De scholen voelden zich welkom. De kinderen raakten geïnspireerd door jullie verhalen en de ontdekkingen die ze zelf mochten doen. Ze hebben duidelijk plezier in het leren en onderzoeken gekregen.

waterscheppers op houten brug
planten bekijken

We hebben dat ook bij de zaterdaggroep op een leuke manier gemerkt. Tijdens de excursieperiode kwamen er elke week kinderen binnen, vader en/of moeder op sleeptouw, om nog een keer op de brug het waterscheppen te beleven. Jullie hebben vuurtjes aangestoken!

We zijn nu bezig de vangstgegevens (lijstjes, foto's, inzendingen bij Waarneming.nl) bij elkaar te brengen. Wanneer die compleet zijn maken we een verslagje dat we naar de scholen sturen.

Bij de leuke natuurexcursies hebben ze namelijk ook geholpen met het grootste Citizen Science project van Nederland. Gedocumenteerde vangsten gaan naar Waarneming.nl en worden, na goedkeuring, opgenomen in wetenschappelijk databanken.

salamander in kijkglas
detailopname braamstruik
waterscheppers op houten brug
zwammen op boomstomp

Op onze website verschijnt binnenkort een pagina over de schoolexcursies en het waterscheppen.

Hopelijk hebben de excursies jullie net zo goed gedaan als de kinderen. Wij hebben er een goed gevoel bij. Het is goed om te merken dat educatie op deze manier werkt!

We gaan graag door met de nieuwe opzet. En met jullie! Volgend jaar willen we opnieuw schoolexcursies organiseren en daar zien we jullie topteam maar wat graag terug!

Namens Stichting Natuurtuin Helmond,

 Stan Sanders.

Waterscheppen basisscholen 2021 (gedeeltelijk genoteerd)

DatumNederlandse naamWetenschappelijke naamGroep  
3/6/2021Kikkervisje/PaddenvisjeAnura indet.De Rank 6a
3/6/2021SchijfhoornslakPlanorbis planorbisDe Rank 6a
3/6/2021Kokerjuffer onbekendTrichoptera indet.De Rank 6a
3/6/2021PosthoornslakPlanorbarius corneusDe Rank 6a
3/6/2021Poelslak onbekendLymnaeidae indet.De Rank 6a
3/6/2021Salamander (larve) onbekendSalamandra spec.De Rank 6a
3/6/2021Vlokreeft onbekendAmphipoda indet.De Rank 6a
3/6/2021Geelgerande watertor (larve)Dytiscus marginalisDe Rank 6a
3/6/2021Libel (larve) onbekendAnisoptera indetDe Rank 6a
3/6/2021Geelgerande watertorDytiscus marginalisDe Rank 6a
3/6/2021Salamander onbekendSalamandra spec.De Rank 6a
3/6/2021Bootsmannetje onbekendNotonecta spec.De Rank 6a
3/6/2021Bloedzuiger onbekendHirudinea indet.De Rank 6a
3/6/2021SchrijvertjeGyrinus natatorDe Rank 6a
3/6/2021Eenoogkreeftje onbekendCopepoda indet.De Rank 6a
3/6/2021ZoetwaterpissenbedAsellus aquaticusDe Rank 6a
3/6/2021WaterschorpioenNepa cinereaDe Rank 6a
3/6/2021Duikerwants onbekendCorixidae indet.De Rank 6a
3/6/2021WaterspinArgyroneta aquaticaDe Rank 6a
3/6/2021Watervlo onbekendCladocera indet.De Rank 6a
17-6-2021Watervlo onbekendCladocera indet.Dierdonk 6b
17-6-2021WaterschorpioenNepa cinereaDierdonk 6b
17-6-2021ZoetwaterpissenbedAsellus aquaticusDierdonk 6b
17-6-2021Kokerjuffer onbekendTrichoptera indet.Dierdonk 6b
17-6-2021Duikerwants onbekendCorixidae indet.Dierdonk 6b
17-6-2021Kikkervisje/PaddenvisjeAnura indet.Dierdonk 6b
17-6-2021Bloedzuiger onbekendHirudinea indet.Dierdonk 6b
17-6-2021Vlokreeft onbekendAmphipoda indet.Dierdonk 6b
17-6-2021PosthoornslakPlanorbarius corneusDierdonk 6b
17-6-2021SchijfhoornslakPlanorbis planorbisDierdonk 6b
17-6-2021Salamander onbekendSalamandra spec.Dierdonk 6b
17-6-2021Salamander (larve) onbekendSalamandra spec.Dierdonk 6b
17-6-2021Libel (larve) onbekendAnisoptera indetDierdonk 6b
17-6-2021Geelgerande watertor (larve)Dytiscus marginalisDierdonk 6b
17-6-2021Bootsmannetje onbekendNotonecta spec.Dierdonk 6b
17-6-2021SchaatsenrijderGerris lacustrisDierdonk 6b
17-6-2021Spinnende watertorHydrophilus aterrimusDierdonk 6b
17-6-2021Spinnende watertorHydrophilus aterrimusDierdonk 6b
24-6-2021Watervlo onbekendCladocera indet.Dierdonk 6a
24-6-2021WaterschorpioenNepa cinereaDierdonk 6a
24-6-2021WaterspinArgyroneta aquaticaDierdonk 6a
24-6-2021ZoetwaterpissenbedAsellus aquaticusDierdonk 6a
24-6-2021Duikerwants onbekendCorixidae indet.Dierdonk 6a
24-6-2021Kikkervisje/PaddenvisjeAnura indet.Dierdonk 6a
24-6-2021Bloedzuiger onbekendHirudinea indet.Dierdonk 6a
24-6-2021Watermijt onbekendHydrachnidia indet.Dierdonk 6a
24-6-2021Poelslak onbekendLymnaeidae indet.Dierdonk 6a
24-6-2021Vlokreeft onbekendAmphipoda indet.Dierdonk 6a
24-6-2021PosthoornslakPlanorbarius corneusDierdonk 6a
24-6-2021SchijfhoornslakPlanorbis planorbisDierdonk 6a
24-6-2021Salamander onbekendSalamandra spec.Dierdonk 6a
24-6-2021Salamander (larve) onbekendSalamandra spec.Dierdonk 6a
24-6-2021Libel (larve) onbekendAnisoptera indetDierdonk 6a
24-6-2021Haft onbekend (Larve)Ephemeroptera indet.Dierdonk 6a
24-6-2021Geelgerande watertorDytiscus marginalisDierdonk 6a
24-6-2021Bootsmannetje onbekendNotonecta spec.Dierdonk 6a
24-6-2021SchaatsenrijderGerris lacustrisDierdonk 6a
24-6-2021SchrijvertjeGyrinus natatorDierdonk 6a
24-6-2021Spinnende watertorHydrophilus aterrimusDierdonk 6a
1-7-2021Watervlo onbekendCladocera indet.De Rank 7b
1-7-2021Eenoogkreeftje onbekendCopepoda indet.De Rank 7b
1-7-2021WaterschorpioenNepa cinereaDe Rank 7b
1-7-2021WaterspinArgyroneta aquaticaDe Rank 7b
1-7-2021ZoetwaterpissenbedAsellus aquaticusDe Rank 7b
1-7-2021Kokerjuffer onbekendTrichoptera indet.De Rank 7b
1-7-2021Duikerwants onbekendCorixidae indet.De Rank 7b
1-7-2021Kikkervisje/PaddenvisjeAnura indet.De Rank 7b
1-7-2021Bloedzuiger onbekendHirudinea indet.De Rank 7b
1-7-2021Stekelbaars onbekendDe Rank 7b
1-7-2021Watermijt onbekendHydrachnidia indet.De Rank 7b
1-7-2021Poelslak onbekendLymnaeidae indet.De Rank 7b
1-7-2021Vlokreeft onbekendAmphipoda indet.De Rank 7b
1-7-2021PosthoornslakPlanorbarius corneusDe Rank 7b
1-7-2021SchijfhoornslakPlanorbis planorbisDe Rank 7b
1-7-2021Salamander onbekendSalamandra spec.De Rank 7b
1-7-2021Salamander (larve) onbekendSalamandra spec.De Rank 7b
1-7-2021Libel (larve) onbekendAnisoptera indetDe Rank 7b
1-7-2021Haft onbekend (Larve)Ephemeroptera indet.De Rank 7b
1-7-2021Geelgerande watertor (larve)Dytiscus marginalisDe Rank 7b
1-7-2021Geelgerande watertorDytiscus marginalisDe Rank 7b
1-7-2021Bootsmannetje onbekendNotonecta spec.De Rank 7b
1-7-2021SchaatsenrijderGerris lacustrisDe Rank 7b
1-7-2021SchrijvertjeGyrinus natatorDe Rank 7b
1-7-2021Spinnende watertorHydrophilus aterrimusDe Rank 7b
8/7/2021Watervlo onbekendCladocera indet.De Rank 3
8/7/2021WaterschorpioenNepa cinereaDe Rank 3
8/7/2021WaterspinArgyroneta aquaticaDe Rank 3
8/7/2021ZoetwaterpissenbedAsellus aquaticusDe Rank 3
8/7/2021Kikkervisje/PaddenvisjeAnura indet.De Rank 3
8/7/2021Bloedzuiger onbekendHirudinea indet.De Rank 3
8/7/2021Stekelbaars onbekendDe Rank 3
8/7/2021Watermijt onbekendHydrachnidia indet.De Rank 3
8/7/2021Poelslak onbekendLymnaeidae indet.De Rank 3
8/7/2021Vlokreeft onbekendAmphipoda indet.De Rank 3
8/7/2021SchijfhoornslakPlanorbis planorbisDe Rank 3
8/7/2021Salamander onbekendSalamandra spec.De Rank 3
8/7/2021Salamander (larve) onbekendSalamandra spec.De Rank 3
8/7/2021Libel (larve) onbekendAnisoptera indetDe Rank 3
8/7/2021Geelgerande watertor (larve)Dytiscus marginalisDe Rank 3
8/7/2021Geelgerande watertorDytiscus marginalisDe Rank 3
8/7/2021Bootsmannetje onbekendNotonecta spec.De Rank 3
8/7/2021SchaatsenrijderGerris lacustrisDe Rank 3
8/7/2021SchrijvertjeGyrinus natatorDe Rank 3
22/07/2021AlpenwatersalamanderIchthyosaura alpestrisDe Rank 7a
22/07/2021Salamander onbekendSalamandra spec.De Rank 7a
22/07/2021Spinnende watertorHydrophilus aterrimusDe Rank 7a
22/07/2021Libel (larve) onbekendAnisoptera indetDe Rank 7a
22/07/2021Poelslak onbekendLymnaeidae indet.De Rank 7a
22/07/2021PosthoornslakPlanorbarius corneusDe Rank 7a
22/07/2021Kikkervisje/PaddenvisjeAnura indet.De Rank 7a
22/07/2021Salamander (larve) onbekendSalamandra spec.De Rank 7a
22/07/2021WaterschorpioenNepa cinereaDe Rank 7a
22/07/2021Kokerjuffer onbekendTrichoptera indet.De Rank 7a
22/07/2021TuimelaarCybister laterimarginalisDe Rank 7a
22/07/2021Bootsmannetje onbekendNotonecta spec.De Rank 7a
22/07/2021ZoetwaterpissenbedAsellus aquaticusDe Rank 7a
22/07/2021Bloedzuiger onbekendHirudinea indet.De Rank 7a
22/07/2021Geelgerande watertorDytiscus marginalisDe Rank 7a
22/07/2021SchijfhoornslakPlanorbis planorbisDe Rank 7a
22/07/2021Geelgerande watertor (larve)Dytiscus marginalisDe Rank 7a
22/07/2021SchrijvertjeGyrinus natatorDe Rank 7a
22/07/2021Watertor onbekendHydrophilidae indet.De Rank 7a
10/10/2021Bloedzuiger onbekendHirudinea indet.Lilian
10/10/2021PosthoornslakPlanorbarius corneusLilian
10/10/2021Erwtenmossel onbekendEuglesa/Odhneripisidium/Pisidium spec.Lilian
10/10/2021Mug (larve)NematoceraLilian
10/10/2021StaafwantsRanatra linearisLilian
10/10/2021Salamander (larve) onbekendSalamandra spec.Lilian
10/10/2021WaterschorpioenNepa cinereaLilian
10/10/2021Waterkever onbekendHydrophilidae indet.Lilian
10/10/2021ZoetwaterpissenbedAsellus aquaticusLilian
10/10/2021Waterjuffer (larve) onbekendCoenagrion spec.Lilian
10/10/2021Poelslak onbekendLymnaeidae indet.Lilian
10/10/2021Kikker/Pad onbekendAnura indet.Lilian