Zaterdag 31 januari 2026

Zacht winterweer, een graad of vijf met weinig wind. Droog, alleen een dun wolkendek tussen ons en de zon. Sneeuw is nergens meer te bekennen. Ik heb het idee dat het water weer aan het zakken is. Een maand geleden stonden de poelen echt laag voor de tijd van het jaar. Nadat een dik pak sneeuw gesmolten was, zagen we een flinke stijging naar min of meer normale winterstanden. Geen recordhoogtes; eigenlijk zou het wilgenbosje nu helemaal onder water moeten staan. De zuidelijke poel zou nu “normaal gesproken” over het pad stromen. De lage veldjes staan nog steeds grotendeels boven water.

Experimenten

Vorige zaterdag hebben we de platgeslagen rietkraag bij de houten brug opgeruimd. Het riet is gebruikt voor ons experiment met de “muizenruiter”. Dinsdag heb ik op dezelfde plek een dik tapijt van gras en resten riet gemaaid. De bedoeling is om dit stuk mee te nemen in het maaibeheer. We maken het nu “kaal”, zodat eventuele zaden een betere kans krijgen. Door ons kapbeleid hebben we in dit hoekje meer zonlicht en met wat geluk kan een gevarieerde graslandflora ontstaan. Zeker is dat niet; het veldje ligt nu eenmaal aan de noordkant van een bosje en dat is niet gunstig voor een kruidenrijk grasland. Een interessant experiment; de komende jaren hebben we weer iets om in de gaten te houden.

Twee goedgevulde stapels

Peter en Onderzoeker Will gaan op een waarneming af die ze op Waarneming.nl hebben gezien. Vlak bij de natuurtuin zouden beversporen zijn gezien. Dat willen ze nader bekijken. Pieter, Rinus en ik ruimen het maaisel van dinsdag op. We laden het in kruiwagens en brengen het naar de houtstapel in het berkenbosje. De houtstapels vullen we regelmatig aan met snoeiafval en maaisel. De grote houtstapel vlakbij vullen we niet meer aan. Twee stapels (berkenbosje en elzenbosje) zijn bij te houden. Voor een derde hebben we niet genoeg materiaal. Beter twee stapels goed gevuld dan drie waar te weinig materiaal op ligt.

Rennende kleuters

De klus schiet goed op en we kunnen vlug aan de koffie. Onderzoeker Will en Peter zijn ook terug van hun ontdekkingstocht, maar hebben geen beversporen kunnen ontdekken. We denken dat de aanduiding op de kaart van Waarneming.nl niet goed is. Feit is wel dat er bevers in de buurt leven, dus ze zouden best in de buurt van de natuurtuin kunnen komen. De drie rennende kleuters komen weer binnen en hebben vandaag een vierde rennende kleuter meegenomen. Ze rennen een paar rondjes door de natuurtuin, stellen volop vragen over de dieren en alles wat verder in ze opkomt. Dan rennen ze weer naar buiten.

Elke ingreep heeft voor- en nadelen

Na de koffie kruien Pieter en Rinus het laatste maaisel naar de houtstapel in het berkenbosje. Tegen de rietkraag die is blijven staan, groeien drie bundels wilgenstammen. De middelste bundel zaag ik om. Het stuk tussen grote poel en de bosjes beheren we als bosrand. Nu en dan halen we opschietende bomen en struiken weg. Een ander deel laten we staan. Zo groeit de bosrand niet dicht, terwijl er toch een afwisselende begroeiing blijft. Onderzoeker Will moppert, omdat ik een kleine els heb omgezaagd bij het wilgenbosje. In de winter worden elzen vaak bezocht door sijzen en andere vogels die de elzenpropjes afzoeken op zaden. Maar in het elzenbosje zagen we elzen en andere hoge bomen weg, om het bosje dichtbegroeid en rommelig te houden. Natuurbeheer betekent keuzes maken. Elke ingreep heeft voor- en nadelen.

Houtwal in het donkere elzenbosje

De afgezaagde wilgen (en de els) gaan naar het elzenbosje, de donkere zuidwesthoek van de natuurtuin. Door de dichte kroonlaag is hier weinig onderbegroeiing, terwijl er een wandelpad langsloopt. Om de afscheiding in stand te houden, moeten we nu en dan de houtwal aanvullen. Het is flink worstelen en sjouwen met de lange wilgenstammen, maar uiteindelijk hebben we bijna alles in de houtwal verwerkt. Volgende week doen we de laatste takken. Bij de container lopen we oud-voorzitter Kees tegen het lijf. Er wordt nog een tijdje nagekeuveld, dan dwingen de regendruppels ons om af te sluiten.


Zaterdag 24 januari 2026

Officieel zitten we midden in de winter en de koudste maand moet nog beginnen. In Noord Nederland vriest het en geldt code oranje vanwege de gladheid. En hier; een graad of acht, zonnetje, mezen die kibbelen om nestkastjes en de vlierstruik bij de container is al een paar centimeter uitgelopen. Voorjaar, maar dan in januari.

Tapijt van riet en gras

Vlak bij de houten brug over de grote poel is een is een stuk rietkraag platgeslagen, bezweken onder het gewicht van een flinke lading sneeuw. De sneeuw is weg, riet en gras vormen een warrig tapijt. Dat komt goed uit. We hebben nog steeds riet en hooi nodig voor onze muizenruiter. Pieter, Rinus en ik hengelen rietstengels uit de warboel en harken los gras bij elkaar.

Eekhoorns uit winterrust

Wanneer we een voorraadje materiaal hebben geproduceerd, gaan we aan de koffie. Stoelen lekker in de zon, warme koffie, koek en kletspraat. Even later komen Onderzoeker Will en Peter terug van hun ontdekkingstocht. Ze hebben onder andere een eekhoorn gezien. Toevallig staat op de wildcamera ook een eekhoorn. Het zachte weer lijkt de eekhoorns uit hun winterrust te halen. Twee vogelaars, die wel vaker langskomen, wisselen ervaringen uit met Peter en Onderzoeker Will.

Muizenwigwam klaar

Wij gaan met ons drieën verder met de muizenruiter. Riet wordt tot bundels gebonden en los gra gaat in de kruiwagen. De bundels gaan rechtop en binnen en buiten de ‘wigwam” wordt alles opgevuld met een dikke laag strooisel. Als dat niet aantrekkelijk is voor muizen, weet ik het niet meer. We overleggen nog even over een geschikte plek voor een wildcamera, zodat we de ontwikkelingen straks goed kunnen volgen.

Paarse korstzwam als bomenopruimer

Op de geringde beuk bij de stenen muur groeit de Paarse korstzwam. De schimmel groeit op dood, maar ook op levend hout. De beuk is een aar jaar geleden geringd en heeft in 2024 zijn laatste blaadjes laten vallen. De Paarse korstzwam is het officiële doodvonnis voor de beuk. Goed nieuws voor de flora in de buurt die nu in de volle zon staat. Op Wikipedia lees ik dat de Paarse korstzwam (ook wel Purperkorstzwam of Loodglansschimmel genoemd) ingezet wordt voor de bestrijding van Amerikaanse vogelkers. Wanneer zo’n vogelkers is afgezaagd wordt de stobbe ingesmeerd met sporen van de schimmel. Zo wordt voorkomen dat de invasieve struik opnieuw uitloopt. Leuke tip om te onthouden! Voor ons is de tijd weer voorbijgevlogen en we sluiten een mooie lenteochtend af.


Zaterdag 17 januari 2026

Wonderlijk, afgelopen twee zaterdagen zijn we vroeg naar huis gegaan. Dat gebeurt zelden, maar omdat de natuurtuin onder een dik pak sneeuw verborgen was, konden we niets doen. Een beetje rondkijken, wat foto’s maken en dat was het dan. Vandaag lijkt op een vroege lenteochtend. Koud, maar zonnig en vochtige lucht. Wanneer de zon doorkomt, ontstaan hier en daar dunne mistflarden. Het voelt als het vroege voorjaar. Zeker wanneer de Koolmezen hun voorjaarsroep laten horen, het bekende “fietspompje”.

Vogels en snelle haas

Ik loop eerst mee met de vogelronde van Onderzoeker Will. Onderweg ben ik druk met het platmaken van molshopen. Op de paden liggen er tientallen. Op een of andere manier is onder de paden veel eetbaar bodemleven te vinden. Anders zou de mol hier ook niet graven, lijkt me. Bij de noordelijke poel waarschuwt onderzoeker Will: een haas! Hij schiet langs de houtwal naar het grasland langs de natuurtuin. Ik ben te langzaam en krijg hem niet op de camera. Jammer, maar toch opnieuw een waarneming van een haas. Deze soort laat zich de laatste jaren vaker zien en lijkt hier een vaste stek te hebben. Opvallend dat in dezelfde periode de konijnen zijn verdwenen.

Muizenruiters

Het belangrijkste werk vandaag is het muizenruiterproject. Rinus heeft een flink aantal bundels riet verzameld en vandaag gaan we daarmee de eerste muizenruiter bouwen. Met takken sjorren we een soort piramide en die vullen we op met riet en maaisel. Muizen schijnen dat een lekkere plek te vinden en zullen erin schuilen of misschien wel nestelen. Kleine knaagdieren staan op het menu van veel dieren en die zullen de muizenruiter waarschijnlijk ook snel ontdekken.

Het bouwproject

Als eerste verzamel ik een aantal min of meer lange rechte takken. Een paar zaag ik van de rij nieuwe knotwilgen langs de westkant. Een ander deel komt van een hazelaar in het elzenbosje. We zoeken een geschikte plek, sjorren het geraamte van takken in elkaar en vullen het geheel op met strooisel en lange schoven riet. Dat gaat gepaard met het nodige gekibbel werkoverleg, maar het resultaat is een redelijk ogende muizenruiter. Nog niet helemaal af, maar op verschillende plekken in de natuurtuin staat riet dat we nog kunnen gebruiken. Onderzoeker Will waarschuwt dat we niet alles bij de zuidelijke poel moeten weghalen, omdat de rietbroeders ook nog een plekje moeten hebben.

Koffie, mossen en inheemse boompjes

We mogen aan de koffie en zetten de stoelen lekker in de zon. Fanny komt binnengelopen, ze wil graag de mossen in de natuurtuin te onderzoeken. Een prima idee. De natuurtuin is altijd beschikbaar voor mensen die natuuronderzoek willen doen. Ervaren specialisten of beginners, maakt niet uit. Even later komt Sjan binnen, die inheemse boompjes zoekt voor haar tuin. Toevallig heeft Fanny er een paar over en is snel een afspraak gemaakt. Na de koffie kunnen we verder met ons bouwproject. Iets van de zuidelijke poel af snijden we rietstengels en verzamelen we strooisel. Het strooisel gaat onderin de ruiter en volgende week gaan we bundels verzamelen om de zaak af te maken. Het is ineens na twaalven en we sluiten dit eerste voorproefje van de lente af.


Zaterdag 10 januari 2026

Opnieuw ligt de natuurtuin onder een laag sneeuw. Ik moet het slot aan de poort met mijn handen ontdooien voordat we naar binnen kunnen. Onderzoeker Will belt af. Een fietstocht vanuit Lieshout lijkt hem te riskant. Groot gelijk. Er is nu niet veel dat we kunnen doen. We zouden lange takken kunnen verzamelen voor Rinus’ muizenruiterproject en kleinere takken voor de nieuwe aanplant in de hazelaarstrook. In plaats daarvan gaan we wat rondkijken in het winterland.

Sporen

Ik loop met Rinus en Peter door een ijzig landschap; iets later komt ook Pieter binnen. We zoeken diersporen. De nieuwe sneeuw is een paar uurtjes oud, dus veel verse sporen zijn er niet. Reeën blijken kriskras door de natuurtuin te trekken. Kale plekken in de sneeuw verraden waar ze hebben overnacht en hier en daar zijn hun krabsporen te zien. Op de helling bij de poort heeft een haas gerend. In de lage veldjes zien we een spoor dat we niet helemaal kunnen thuisbrengen. Een kleiner dier en het lijkt met iets te hebben gesleept, maar het zouden ook sleepsporen van een lange staart kunnen zijn. We denken aan een bunzing of steenmarter. We volgen het spoor over het pad naar de noordelijke poel. Daar loopt het dood. De andere kant op, over de veldjes en door de struiken, komen we uit bij de houtstapel in het berkenbosje. Het lijkt erop dat iemand hier is ingetrokken. Ik zet er een wildcamera bij en wie weet wat we volgende week zien.

Verborgen leven zichtbaar door vorst

Nu pas is duidelijk hoeveel water in de dikke laag sneeuw van vorige week zat. Die sneeuw is gesmolten en de lage stukken natuurtuin, vorige week nog droog, staan onder water. Eindelijk een normale winterstand. Volgende week gaan de temperaturen omhoog en wanneer de bodem is ontdooid, verwacht ik dat het waterpeil snel zal dalen. In dit winterweer lijkt alles stil te staan, maar dat is schijn. De diersporen wijzen daarop en soms zien we een vogeltje tussen de takken scharrelen. Peter heeft geluk en krijgt zelfs een waterral op de foto op het ijs van de grote poel. Normaal niet te zien, maar door de vorst zijn sporen van het bodemleven zichtbaar gemaakt. Stukjes die onder water staan zijn afgelopen nacht bevroren en in het aangroeiende ijs zijn gasbellen gevangen. Zelfs een doodse winterbodem zit vol leven. We drinken een laatste kop koffie en sluiten vroeg af. Dat gebeurt anders nooit en nu al twee keer na elkaar. Het weerjaar begint in ieder geval bijzonder.


zaterdag 3 januari 2026

besneeuwd grasland met meidoorn
besneeuwd landschap, huizen op achtergrond.
besneeuwde takken


Dat we dat nog eens meemaken! De natuurtuin onder een centimeters dikke laag sneeuw. Poelen bevroren en de grijze lucht laat regelmatig forse sneeuwbuien vallen. Geen klussen vandaag. Ik loop een paar rondjes, maar zie niet veel diersporen. Hier en daar een ree en bij de ingang lijkt een konijn of haas te zijn geweest. Peter heeft meer geluk. Hij zet een Vuurgoudhaantje op de foto. Buiten het omwisselen van de wildcamera’s is er niet veel te doen. We kijken het winterse schouwspel even af en sluiten de eerste zaterdag van het jaar vroeg af.

vuurgoudhaantje op besneeuwde tak
Vuurgoudhaantje
vuurgoudhaantje op besneeuwde tak
Vuurgoudhaantje