Natuurtuin deze week


Hondsdraf tussen het gras

Zaterdag 13 april 2019: Het bijen tellen wordt niks vandaag. Terwijl ik naar de natuurtuin fiets vriest het nog een paar graden en de rest van de dag blijft het kil. Bij zulke lage temperaturen vliegen bijen niet graag. Morgen wordt iets warmer weer verwacht maar het bijentelweekend van Nederland zoemt zal volgens mij dit jaar geen succes worden. Niet alleen bijen blijven binnen met deze kou, bijentellers net zo goed.

Accu heggenschaar test: Dankzij de sponsorloop van de Dierdonkschool hebben we een paar accumachines aan kunnen schaffen. Die testen we komende tijd op hun bruikbaarheid voor het groenbeheer. Als eerste proberen we de accu heggenschaar. Ik wandel met het apparaat een paar keer langs de buitenhaag en klaar. In geen tijd is de hele haag gedaan. Binnen werk ik her en der de zijkanten van de wandelpaden bij en ook daar ben ik niet lang mee bezig. Dit apparaat is geslaagd.

Maaibalk test: Daarna is de messenbalkmaaier aan de beurt. Dit apparaat hebben we al jaren maar de maaibalk was helemaal versleten. Nu zit er een nieuwe op. Die hebben we uit onze eigen onderhoudspot betaald. Eind volgende maand is de eerste maaibeurt van dit seizoen en dan hebben we hem hard nodig. Terwijl Wil vlug alle takjes weghaalt stuur ik de maaimachine heen en weer over de strook aan de voorkant van de natuurtuin. Alweer succes. De machine loopt precies zoals hij moet. Korte tijd later ligt de hele voorkant van de natuurtuin er netjes bij. Gras gemaaid en haag geknipt.

Bezoekers: Intussen zijn een vader, moeder en dochter binnengewandeld en bij Rinus terechtgekomen die straatwerk aan het opruimen is. Ze gaan naar de grote poel om te zien of er al waterbeestjes zijn te scheppen. Eigenlijk is het veel te vroeg in het seizoen en veel wordt er niet gevangen. Het enthousiasme is er niet minder door. Een paar slakjes en de eerste kikkervisjes van het seizoen zijn ook mooi. Wat later maakt een vader met twee kinderen ook een rondjes door de tuin en komt oud bestuurslid Agnes nog binnengewandeld. Gezien het koude weer is het best druk vandaag.

Accukettingzaag test: Wil test de accu kettingzaag. Hij gebruikt meteen de nieuwe beschermingsmiddelen. Bij het zagen dragen wij nu een bosbouwhelm, zaagbroek, handschoenen en zaaglaarzen. We zijn aardig professioneel uitgerust tegenwoordig! We zagen een stuk of vijf schijven van een dikke omgezaagde wilg en een stuk of vier van een omgewaaide haagbeuk. De accu kettingzaag gaat overal doorheen als boter. Vooral het ontbreken van herrie is een vooruitgang vergeleken met de motorzaag. Om nog te zwijgen over de benzinewalm die er nu niet hangt. Beide accu apparaten zijn met vlag en wimpel geslaagd. De komende tijd gaat uitwijzen hoe de accu's het gaan uithouden. De afgezaagde blokken leggen we alvast in het insectenhotel Volgende week beginnen we met gaten boren.

Klussen vandaag: Een flinke hoeveelheid betonklinkers opgeruimd en in de graafheuvel verwerkt. Als we dit tempo volhouden kunnen we volgende maand op ons gemak met het grondverzet beginnen. De accumachines zijn tot volle tevredenheid getest. De nieuwe messenbalk is getest en werkt perfect. De buitenhaag is gesnoeid, zijkanten van de paden bijgewerkt en de strook langs de voorkant is gemaaid. We lopen nog een kort rondje en sluiten dan af.

noordeijke poel

Zaterdag 6 april 2019: Vandaag en morgen krijgen we lenteweer. Ideaal om te oefenen voor de nationale bijentelling van volgend weekend. Enkele natuurorganisaties werken samen in het initiatief “Nederland zoemt” om iedereen eens goed naar de wilde bijen om ons heen te laten kijken. Wij hebben pech. Nu we met een handige gratis zoekkaart van de organisatie rondlopen zit de zon achter de wolken en waait er een kil windje. Er staat al van alles in bloei en vorige week vloog er van alles rond bij de bloemen maar nu laten de bestuivers zich niet zien. Her en der flitst iets heen en weer tussen de bloesem maar te snel om te zien wat het is. Vlinders zijn wat langzamer dan de rest en we herkennen een koolwitje, een oranjetipje en een dagpauwoog.

Bloemen: Vooral tussen het gras bloeit nu van alles. Doodnormale als Paarse dovenetel, Kleine veldkers, Paardenbloem, Hondsdraf. Zeldzame als Gulden sleutelbloem en Slanke sleutelbloem. Voorzitter Kees is terug van de ronde met de zwerfafvalgroep en we bespreken de excursies die komende tijd naar de natuurtuin komen. Langs de grote poel ontdekken we een bloeiende Dotterbloem. We zijn hem jaren kwijt geweest maar vorig jaar hebben we hem weer in bloei gezien en vandaag is hij er weer. Ik ben benieuwd of die zich de komende jaren nog gaat uitbreiden. Hetzelfde geldt voor de bosanemonen. Een dik jaar geleden hebben we 250 wortelstekjes uitgezet op verschillende plaatsen in de natuurtuin. Alleen bij de stenen muur komen enkele blaadjes boven de grond. Geen enkele bloem. Ik weet niet of ergens in de Bundertjes vrijwillig bosanemonen groeien dus misschien horen ze hier niet eens thuis. Misschien staan ze toch goed en hebben ze wat meer tijd nodig.

Vogels: De hele ochtend horen we de typische roep van de Groene specht. Zijn “lach” klinkt vanuit allerlei richtingen maar we komen er niet achter of het verschillende Groene spechten zijn of één die zich telkens verplaatst. Ook Groene spechten gebruiken oude rotte bomen om nesten in te maken. Voedsel halen ze ergens anders. Bonte spechten kunnen halve bomen slopen op zoek naar larven en insecten. Groene spechten eten vooral mieren en daarvoor zoeken ze op de grond naar mierennesten.

Klussen: Het frame voor het insectenhotel is klaar. Er liggen nu op 4 hoogtes planken. Met het stapelmuurtje erbij hebben we nu 5 lagen van ruim 5 meter waar kleine insectenhotels op gezet kunnen worden. Links en rechts van de planken hebben we nog stukken van een halve meter breedte over. Ruimte genoeg voor probeersels en wilde experimenten. De goot van het insectenhotel is opnieuw gemonteerd en gelijmd. Volgende week gaan we de eerste houtblokken zagen.

eend bij de zuidelijke poel

Zaterdag 30 maart 2019: Het is een paar dagen lente. De sleedoorns bloeien en bij de ingang doen een paar zoete kersen mee. In het gras komt meer kleur. Kleine veldkers, paarse dovenetel, hondsdraf, speenkruid en paardenbloem. Overal zijn vogelgeluiden. Vooral de bosjes en de rommelige bosranden zijn in trek. We zien merels (een bijzondere vogel aan het worden) koolmezen, winterkoninkjes en allerhande kleins dat we niet herkennen. Houtduiven en kraaien kiezen meer door de boomtoppen. Achter het insectenhotel is een specht bezig een dode boom te strippen. Hij roffelt en pikt en trekt stukken bast weg. De boom is niet toevallig dood. We hebben hem geringd zodat hij verzwakt, afsterft en langzaam vergaat. Tijdens dat proces worden stam, wortels en takken bewoond en opgegeten door talloze organismen. Wat wij een dode boom noemen zit in werkelijkheid boordevol leven. De specht weet dat ook.

Nog meer lente: In de zuidelijke poel woont nog steeds een koppeltje eenden. Verderop in de grote poel heerst nu een paartje meerkoetjes. Meerkoetjes dulden geen buren. De eenden en waterhoentjes die hebben geprobeerd hier iets te beginnen zijn verjaagd. Gelukkig voor de kikkers beschouwen meerkoetjes hen niet als concurrenten. In de overloop van de grote poel liggen ongeveer twintig klodders kikkerdril. Het mooie weer lokt ook andere bezoekers. Opa en oma komen met twee kleinkinderen een kijkje nemen. Oud-bestuurder Agnes is met vriendin op plantenexpeditie in de natuurtuin. Er wordt wat gebabbeld en snel genoeg zoekt iedereen de eigen weg.

Graafhelling: De helling die we tegen de muur aanleggen wordt al gebruikt terwijl we maar net met de aanleg begonnen zijn. Een konijn heeft een hol gegraven dat onder de stenen door loopt. Precies waar de helling voor bedoeld is. Er komen nog een paar lagen stenen bij en het geheel wordt daarna afgedekt met grond die we afgraven. We hopen dat de helling als graafheuvel gebruikt gaat worden en dit konijnenhol beloofd wat.

Klussen vandaag: De overbodig geworden composthoop is opgeruimd. Rondom waren betonklinkers gestapeld die nu in de graafheuvel zijn verwerkt. De compost, eigenlijk vooral wortelkluit van klimop, is afgegraven en in de bossloot gedumpt. Een paar “zachte” bakstenen gaan naar het nieuwe insectenhotel. Ook daar zijn gaten in te boren. Wie weet wat daar in gaat zitten. We ruimen nog een stuk tuinpad op. Een stuk of vier kruiwagens met betonklinkers gaan naar de graafheuvel. Het gerepareerde aggregaat werkt perfect. We monteren 7 blokken tegen de voorkant van het insectenhotel. Volgende week hebben we een waterpas en monteren we de goot op de blokken. Het is mooi weer en het laatste uur besteden we nuttig met het rondkijken in de tuin.

lentebuien

Zaterdag 23 maart 2019: De eenzaam bloeiende sleedoorn van vorige week heeft gezelschap gekregen. In de insectentuin staat een groepje sneeuwwit te stralen en in de nieuwe buitenhaag doen verschillende kleine sleedoornstruikjes dapper mee. Het is niet het enige lenteverschijnsel. Tussen de takken van een wilg struinen hommels de katjes af. Deze wilg heeft vrouwelijke katjes en levert dus geen stuifmeel maar wel nectar. Hommels maken niet veel honing. De nectar die ze drinken dient direct voor het eigen energieverbruik. Veel hommels vliegen er nog niet rond. Aan het eind van de zomer sterven alle hommelvolken uit. Alleen de koninginnen blijven in leven en overwinteren bijvoorbeeld in een oud muizenhol. In het voorjaar start de hommelkoningin helemaal opnieuw met een volk. Het duurt dus even voordat het nest weer op volle sterkte is. Afhankelijk van de soort kunnen dat enkele tientallen tot een paar honderd hommels zijn.

Bezoek: Een dame komt de tuin ingewandeld en loopt richting de lage graslandjes. Niet voor lang want ze heeft geen laarzen aan en op de veldjes staat nog steeds een linke laag water. Ze geeft de moed niet op en wandelt via de andere richting rond. Na enige tijd is ze terug en we praten wat over het insectenproject en de reeën. In deze tijd van het jaar moet je nog goed zoeken voor mooie natuurverschijnselen. Ze is van plan om later, wanneer de lente beter op gang is terug te komen.

Zwerfafval: Plotseling staan twee mensen van de zwerfafvalgroep in de tuin. Ze hebben ontdekt dat vandaag een opschoondag voor zwerfafval georganiseerd is door de gemeente. Die laten ze niet aan zich voorbij gaan. Snel worden de spullen gepakt en gaan de twee op pad.

Bosanemoon: Bij de stenen muur ontdek ik ineens de typische blaadjes van de bosanemoon. Eind 2017 hebben we op verschillende plekken in de tuin zo'n 250 wortelstekjes geplant om te kijken of de plant zich in de natuurtuin wilde vestigen. Een uitzonderlijk experiment omdat we normaal gesproken niets planten of zaaien. Vorig jaar was er geen spoor van de plant te ontdekken. Wij hadden hem al afgeschreven maar nu blijkt hij het voorzichtig toch te willen proberen. Of de bosanemoon doorzet en een vaste natuurtuinbewoner wordt zal nog moeten blijken.

Toneel spelende pad: Al doende verstoor ik een andere vaste bewoner. Vanuit een spleet in de stenen muur rolt een pad, nog half in winterslaap op de grond. Hij is veel te traag om effectief weg te vluchten en doet wat padden altijd doen wanneer ze in gevaar zijn: toneel spelen. De pad verstart en kijkt erbij alsof hij door een heel vervelende ziekte is getroffen. Hij houdt dat net zo lang vol als ik daar blijf dus laat ik hem maar. Zo gauw ik weg ben zal hij terug kruipen tussen de stenen.

Klussen vandaag: Wil heeft de benzineaanvoer van het stroomaggregaat helemaal schoongemaakt en het apparaat draait goed. Hopelijk blijft dat zo want het kleine aggregaat dat ik van thuis had meegenomen heeft net vandaag besloten geen stroom meer te leveren. Het opnieuw ophangen van de regengoot aan het insectenhotel zal nog een weekje moeten wachten. Wel zijn de houtblokken voor de regengoot geolied tegen de nattigheid. Loszittende schroeven van de verticale planken zijn vastgezet. Een smalle strook rondom het insectenhotel is vrijgemaakt van begroeiing. De stapel betonklinkers is nu helemaal weg en aan de andere kant van de stenen muur uitgespreid. Wanneer alle klinkers daar liggen dekken we ze af met grond die we bij het insectenhotel afgraven.

Tegen twaalven is het zwerfafvalduo terug en komt voorzitter Kees er ook bij. Er wordt koffie en thee gezet en even bijgekletst. Ik ben de enige die vandaag sleutels bij zich heeft en moet op tijd weg. Met zachte hand dring ik het gezelschap richting de uitgang en sluiten we af.

water in de natuurtuin

Zaterdag 16 maart 2019: Helmond Noord was ooit een moeras. Vandaag lijkt het daar weer een beetje op. Het grootste deel van de natuurtuin staat onder water. Alsof het de normaalste zaak van de wereld is zwemmen er wilde eenden op de lage graslandjes. Ze slobberen voedsel op uit het ondiepe water. Wilde eenden zijn niet kieskeurig en eten net zo makkelijk gras als waterplanten of brood of kleine beestjes. Rond deze tijd scharrelen elk jaar een paar eenden door de tuin. Aangetrokken door het water en de ruigtes vinden meestal een of twee koppeltjes een plek om te broeden. Dat merken we pas een paar weken later wanneer moeder eend zich met de kleintjes op de poelen waagt. Niet eerder. Wilde eenden zijn meesters in het verstopt houden van hun nest. Net als voorgaande jaren zit er nu een koppeltje in de zuidelijke poel bij de insectentuin. Misschien is het telkens hetzelfde stel want ik lees dat wilde eenden wel 15 jaar kunnen worden. Aan de andere kant van de natuurtuin, op de ondergelopen graslandjes, heeft een vrouwtjeseend de interesse van een stuk of zes mannetjes. Een mag vlakbij haar blijven. De anderen hangen zo dichtbij mogelijk rond.

Klussen vandaag: Vanwege de nattigheid heb ik het elektrisch gereedschap thuis gelaten. Vandaag geen klus in het insectenhotel. Een stuk of 15 kruiwagens met betonklinkers gaan van de ene kant van de muur naar de andere. In lagen uitgespreid vormen ze straks de basis van een helling op het zuiden. Ongeveer de helft van de klinkerstapel is nu verwerkt. Belangrijkste klus vandaag is het opruimen van omgewaaide bomen die hinderlijk over de paden en graslandjes liggen. Een boom is vanuit de houtwal aan de zuidkant in de insectentuin gevallen. Een kleintje ligt over het pad langs de insectentuin en een flinke haagbeuk is op het graslandje bij de ingang terecht gekomen. Na een uurtje is alles aan kant.

Spechten en mollen: Voorzitter Kees en vogelfotograaf Frank komen een kijkje nemen. Ze wandelen naar de ijsvogelwand. Misschien zijn de ijsvogels weer aan het nestelen. Dat blijkt niet het geval. We wijzen Frank op een kleine boom waarvan de bast tot op grote hoogte lijkt te zijn losgetrokken. Wij denken dat het een specht is geweest maar weten het niet zeker. We lopen met zijn allen naar het elzenbosje en bekijken het dode boompje. Ook Frank denkt dat een specht de boom te lijf is gegaan. Blijkbaar was het de moeite waard om praktisch het hele boompje te villen. Er zal dus genoeg eten in hebben gezeten. Eten voor een specht betekent houtbewoners. Die zien we dus nooit, behalve wanneer een specht ze ontdekt en zijn eetsporen achterlaat. Eigenlijk een beetje zoals bodemdieren meestal onzichtbaar blijven totdat molshopen duidelijk maken dat ze er zitten en lekker smaken.

Succesvolle rommel: De takkenhopen op verschillende plekken in de natuurtuin blijken een groot succes. De takken zijn afkomstig van snoei en kapwerk. Snoeitakken worden door ons niet opgeruimd en al helemaal niet gehakseld. Als ze in de weg liggen gaan ze in de houtwallen of op rommelhopen. Lekker makkelijk en zonder onkosten krijg je zo een flinke verhoging van de natuurwaarden. Het was ons in de winter al opgevallen dat groepen kleine vogels graag tussen de rommelige takken rondscharrelen. Nu het voorjaar begint blijft het druk. Je hoeft bij zo'n takkenhoop nooit lang te wachten voordat er iets gebeurt. In korte tijd zien we verschillende keren een winterkoninkje of iets ander kleins in of uit de wirwar vliegen. Ongetwijfeld zullen er veel nesten gebouwd worden dankzij de ondoordringbare takkenjungle. Slim niksdoen is vaak het beste natuurbeheer. Het is weer ruim na twaalven wanneer we de natuurtuin afsluiten.

insectentuin in wording

Zaterdag 9 maart 2019: In de bosrand bij de zuidelijke poel staat een sleedoorn in volle bloei. De takken zijn dik bezet met witte bloemen en lijken bedekt met sneeuw. De witte sleedoorn staat te schitteren tussen het beigebruin van oude rietstengels, nog bruine struiken die en stammen van elzenbomen. Als een spreekwoordelijke lentebode. Een paar meter verderop staan ook sleedoorns. Ook dat groepje bloeit elk jaar uitbundig maar altijd later dan deze ene. Ook bij de sleedoorns in de nieuwe buitenhaag moeten de knoppen nog open gaan. We vragen ons af waarom we elk jaar dit verschil in bloeitijd zien. Wil vermoedt dat het aan de standplaats ligt. Ik denk dat het genetische variatie is. De eenzame bloeiende sleedoorn is niet tegelijk met de andere struiken gezet en komt volgens mij van een andere boomkweker. Ook in plantsoenen zijn sleedoorns te zien die volop bloeien en andere sleedoorns die weinig laten zien.

Meer vroege bloeiers: Een iets anders ingestelde genetische klok of een beetje meer zon? We weten het niet maar wel dat het een mooi gezicht is. Vroege bloembezoekers zullen er ook blij mee zijn want de meerderheid van de voorjaarsbloeiers moet nog op gang komen. Er komt wel steeds meer kleur. Een paar weken geleden vond ik een enkele kleine veldkers in bloei. Nu staan op sommige plekken tientallen exemplaren met kleine witte bloemen tussen het gras. Her en der een paarse dovenetel, gele paardenbloemen en de bonte krokussen bij de ingang natuurlijk.

Bloembezoekers: Bloeiende wilgen geven geen nectar maar zijn van levensbelang voor verschillende hommels en wilde bijen. Ze zijn afhankelijk van wilgenstuifmeel om hun nakomelingen te kunnen voeden. Naast de container staat een bosje wilgen. Bijna meteen zien we een hommelkoningin druk bezig de wilgenkatjes af te stropen. Het is een dikke aardhommel bedekt met geel stuifmeel. Een meter verderop een wat kleinere hommelsoort. Een boomhommel. Blijkbaar hebben ze allebei een nest opgestart en verzamelen nu voedsel voor de eerste generatie werksters.

Mensen: Ook mensen reageren op de lente. In de winter zien we vaak alleen de vaste hondenuitlaters maar nu komen ook een paar keer wandelaars zonder huisdier langs. De hele ochtend is rondom de natuurtuin het enthousiaste geluid van groepjes kinderen te horen. Soms komt een groepje met hun begeleiders langs en stopt bij de ingang. De scoutinggroep heeft een soort speurtocht met opdrachten door de Bundertjes georganiseerd. De tekst op het informatiebord bevat blijkbaar een van de opdrachten.

Kikkergewoontes: In de overloop van de grote poel ligt een plak kikkerdril. Misschien liggen de eitjes van het koppeltje van vorige week er ook tussen. Ook weer zoiets typisch trouwens. Elk jaar ligt bijna alle kikkerdril van de bruine kikker op precies dezelfde plek. Hooguit met een paar meter verschil tussen de jaren. Reigers hebben dat in de gaten. Ook vandaag staat er een doodstil op wacht in het water van de overloop. Er zullen dit jaar zullen weer aardig wat kikkers sneuvelen in een reigermaag. Dat lijkt geen effect te hebben op de kikkerbevolking. Ze zijn niet te tellen maar we hebben het idee dat er de laatste jaren meer kikkers en padden in de natuurtuin leven. Dat zou kunnen door de vernatting of doordat ze meer voedsel vinden in de graslandjes. Misschien vinden ze in de ruigtes en onder het dode hout meer en betere overwinteringsplekken. Er is nog steeds meer dat we niet weten dan wel.

Klussen vandaag: Insectentuin: Alle klinkerpaden die opgeruimd worden zijn blootgelegd. Een paar kruiwagens grond en betonklinkers naar de nieuwe klinkerheuvel gekruit. Algemeen: Omgewaaide bomen weggezaagd en pad vrijgemaakt. Losgewaaide dakbedekking materiaalhok tijdelijk met stenen vastgezet. Benzinepomp stroomaggregaat gerepareerd. Insectenhotel: Plankjes op maat gezaagd voor beter ophangen goot. Uitneembaar maken van de ramen met gaas (gaten boren, slotbouten plaatsen, schroeven doorslijpen).

werkzaamheden insectenproject

Zaterdag 2 maart 2019: Het is niet meer zo zacht als vorige week maar de lente lijkt op gang gekomen. Het insectenproject blijft voorlopig vast onderdeel van ons programma. We hebben al een paar kruiwagens grond weggehaald uit het tweede stuk dat we afgraven. Ik leg een deel van de paden bloot die ook daar door ijverige tuiniers zijn aangelegd. Er ligt een belachelijke hoeveelheid straatwerk verborgen onder de grasmat. Al schrapend komen steeds meer stenen aan het licht.

Voortschrijdend inzicht: Dertig jaar geleden was het helemaal in om een “instructietuin” met paden, perkjes en kruiden aan te leggen. Tegenwoordig stellen wij bij elke klus de vraag: Wat is het effect op de natuurlijke omgeving. Het beheer richt zich nu op het versterken van de natuurwaarden die er nog zijn, in plaats van er tegenin te werken. Die vooruitgang in denken levert voorlopig een hoop opruimwerk op. We smeren deze klus dan ook uit over het hele jaar en doen elke zaterdag een klein stukje.

Kikkers: Ineens vallen de kikkers op. Eerst zie ik er eentje. Hij doet zijn best om niet door mij gezien te worden. Hij is nog bedekt met kloddertjes grond. Misschien is hij door mijn gerommel uit zijn overwinteringsplek verjaagd. Wat later kom ik een koppeltje tegen. Een mannetje houdt een met eitjes gevuld vrouwtje tegen zich aangedrukt. Het mannetje is alert en zit vol energie. Ik moet mijn best doen om het tweetal op de foto te krijgen. Telkens springt het mannetje, het vrouwtje onder zich meezeulend, weg van de camera. Na een paar keer knippen laat ik ze maar met rust.

Klussen: De mensen van de zwerfafvalgroep komen binnen. Ze zoeken de spulletjes bij elkaar en trekken de wijk in. Wil gaat weer proberen het aggregaat aan de praat te krijgen. Ik krui nog een paar ladingen gras weg. Intussen heeft Wil ontdekt dat het probleem bij de benzineaanvoer ligt. Misschien is de pomp verstopt of kapot. Volgende week nader onderzoek. We klussen nog even aan het insectenhotel. De goot hangt niet goed. Wil schroeft hem los en ik zaag enkele stukjes hout op maat.

Lente: Na enige tijd houden we het voor gezien en bekijken de lente. De struiken van de buitenhaag staan al dik in de knop. Ook de struiken die we nog maar een paar weken geleden hebben geplant. Aan de poort bloeien enkele tientallen krokussen. Een paar jaar geleden heeft de gemeente ze geplant en ze lijken zich te handhaven. Verder is er nog weinig opvallends. Wanneer je goed kijkt zie je blaadjes uit de grond komen en aan de takken groeien. De toppen van de elzenbomen staan volop in bloei. Ik heb het idee dat er veel meer elzenkatjes per boom bloeien dan in andere jaren. De zwerfafvalgroep is terug met gevulde afvalzakken. Dat betekent koffie en kletspraat en ruim na twaalven vertrekken we pas.

ochtendzon in februari

Zaterdag 23 februari 2019: De koudste maand van het jaar is vandaag heel warm. Er zitten nog geen blaadjes aan de bomen maar de zon schijnt en het wordt ruim 15 graden. Ik begin lekker vroeg. Om half acht is het licht en werk ik aan de nieuwe insectentuin. Het gaat slecht met de insecten en volgens ons is herstel van de natuurlijke basiskwaliteit de beste remedie. Hier betekent dat: het weghalen van de laag bewerkte tuingrond. Daar zouden we een tuinbezitter blij mee kunnen maken maar vervoer van grond is vreselijk duur. Daarom gooien we alle tuingrond op twee smalle stroken langs de kant. Op de strook voor de stenen muur is nog plaats genoeg. Het overbodige straatwerk verwerken we ook in deze helling.

Kleine stapjes, groot resultaat: Het plan is om elke week even aan dit project te werken zodat het eind dit jaar klaar is. We hebben dan weer een paar honderd vierkante meter afgeplagd én een hellinkje op het zuiden met een interessante mix van grond en stenen. Nu is dat een hoop werk maar straks kost dit stuk natuurtuin nog maar 8 uurtjes onderhoud per jaar. Tussen het graven door verplaats ik een stapelmuurtje van stoeptegels en hark wat rommel bij elkaar.

Maatschappelijke stage: Wanneer Wil komt zagen we eerst twee lelijke takken weg van de stapel omgezaagde wilgen. Voorzitter Kees is er ook en we bekijken wat de stagiaires van de maatschappelijke stage over een paar weken kunnen doen. Er is wat reparatie- en schilderwerk aan de container. Dat lijkt ons een leuke klus voor de stagiaires. Wij kunnen dan onze tijd aan tuinprojecten blijven besteden.

Raar slot: Vorige week kregen we het slot van het insectenhotel niet open. Het plan is om nu eerst met een hamertje op de sleutel te kloppen. Gaat het op die manier niet open dan schroeven we een van de panelen aan de voorkant los om binnen te komen. Als het slot ook van binnenuit niet open is te krijgen moeten we gaan zagen en breken. We hebben daar geen zin in maar als het moet … Ik draai aan de sleutel en het slot gaat open alsof er nooit iets aan de hand geweest is. We snappen er niks van maar zijn blij met de meevaller. Wil maakt de kettingzaag schoon en ik zaag alvast 4 planken op maat. Het kleine aggregaat doet zijn werk en in korte tijd hebben we gaten geboord en zijn de planken op hun plek geschroefd. We bekijken hoe we de ophanging van de goot kunnen verbeteren en gaan dan aan de koffie. Volgende week verder.

Vogels: De wirwar van takken op de stapel wilgenstammen blijkt onweerstaanbaar voor allerlei kleine vogels. Na een paar koolmeesjes vallen twee andere vogels op. Van boven lijken ze op een mus. De onderkant en de borst zijn grijs. Wij denken dat het boomkruipers zijn maar we weten weinig van vogels. Hoe dan ook, ze scharrelen onrustig tussen de takken rond. Misschien op zoek naar voedsel, misschien naar een plek voor een nest. Vogels reageren meteen op het lenteweer. De hele ochtend horen we al het gelach van de groene specht. Hopelijk krijgen ze straks niet teveel problemen als het weer kouder wordt.

ochtend in februari

Zaterdag 16 februari 2019: Naast de meidoorn bij de poort ligt iets zwarts. Een paar passen dichterbij zie ik het: een kat. Deze hebben we niet eerder gezien in de natuurtuin. Een zwart-wit katertje komt regelmatig een kijkje nemen en zo nu en dan komt een oranje exemplaar voorbij op de wildcamera. De zwarte kat is niet onder de indruk van me en blijft op zijn plekje langs de meidoorn. Ik ben niet onder de indruk van hem en ga naar de container. Ik zet wat spullen klaar en pak een kop koffie. De zwarte kat heeft intussen nauwelijks bewogen. Zou hij ziek zijn? Een houtduif landt en scharrelt door het gras. Voor het eerst toont de kat interesse in iets. Niet lang. Na een paar minuten gluren naar de duif wandelt hij door de poort naar buiten.

Drie vliegen in één klap: Het is erg zacht voor de tijd van het jaar We halen vandaag zeker 15 graden maar nu is het nog te koud om lang stil te staan. Er ligt dun ijs op het water. Het eerste klusje vandaag: stenen sjouwen. We hebben eindelijk een goede bestemming gevonden voor de betonklinkers uit de voormalige kruidentuin. We plaggen nog een stuk grond af en daarmee maken we een helling aan de zonzijde van de stenen muur. De betonklinkers werken we in die helling om gangen en holtes te maken. We zijn benieuwd welke dieren onze prefabholen gaan gebruiken. Ik stapel alvast wat gangetjes. Daarna gaan de eerste kruiwagens grond er overheen. We slaan zo drie vliegen in één klap: We plaggen nog een paarhonderd vierkante meter af. De vrijkomende tuingrond gebruiken we om de helling op het zuiden te maken en de nutteloze stapel klinkers veranderd in een ondergronds gangenstelsel. Ik schat dat het hele graafwerk in de herfst klaar zal zijn.

Natuurtuin is wilder geworden: We willen vandaag ook klussen aan het insectenhotel maar we hebben een tegenvaller. Het slot wil niet open. Wat we ook proberen er is geen beweging in te krijgen. We besluiten om volgende week een nieuwe poging te wagen. Misschien moeten we het slot openbreken en vervangen. Oud bestuurslid Agnes wandelt binnen en maakt een rondje door de tuin. Het valt haar op dat de natuurtuin er wilder uitziet dan een tijd terug. We hebben de laatste jaren verschillende bosranden ontwikkeld en laten her en der bewust ruigtestroken staan. Bosranden en ruigtestroken zijn waardevolle aanvullingen op de bloemrijke graslandjes.

Mooi lenteweer: We zagen een stuk stam af van de omgezaagde grote wilgen. Agnes wil die in haar tuin leggen. Ook daar wordt aan biodiversiteit gedacht. Ik krui de stronk naar de wagen en op de terugweg tref ik een van de buren. We bespreken de omgezaagde wilgen en de zorgelijke toestand van de essen langs het wandelpad. Wat later komt voorzitter Kees aan. We bekijken de stapel wilgenstammen nog eens en besluiten om binnenkort twee naar buiten stekende gescheurde takken af te zagen zodat het wat rustiger oogt. Niet alles hoeft er wild uit te zien. Veel werk hebben we vandaag niet verzet maar des te meer gekletst. Het is niet voor niets de eerste zaterdagochtend met mooi lenteweer.

de nieuwe insectentuin

Zaterdag 9 februari 2019: Het heeft goed geregend. De sloten raken vol en het water van de grote poel tikt de onderkant van de brug aan. Ik sta op het dammetje aan de noordkant. Aan de ene kant water op de graslandjes. Aan de andere kant een volle regenwatersloot met daarachter het afgeplagde veld dat is veranderd in een meertje. Het wandelpad langs de natuurtuin loopt midden door het water. Een dame die voorbij wandelt is het ook opgevallen. We babbelen wat over de droge zomer, de gevolgen voor planten en dieren en de kikkers in haar tuin. Al het water dat er nu staat bevalt ons beter.

Buitenhaagproject afgerond, 925 struiken geplant: Ik leg het laatste stukje van de buitenhaag aan. Vorige winter hebben we het eerste deel langs de voorkant aangelegd, links van de poort. Deze winter hebben we eerst het stuk rechts van de poort geplant en ongeveer 20 meter aan de noordkant De laatste vijf meter komt op het dammetje. Het dammetje is te smal voor twee sleuven. Ik maak twee rijen met de grondboor, stop de laatste struikjes er in en druk de gaten met wat extra aarde dicht. Het gaat verrassend makkelijk en na een uurtje ben ik klaar. Alles bij elkaar hebben we nu 925 nieuwe struiken geplant. In het oorspronkelijke plan waren dat 1200 struiken. Maar in het berkenbosje en bij de noordelijke poel heeft het geen zin een haag aan te leggen. Daar komt te weinig zon en zou van de struikjes niets terecht zijn gekomen. Die stukken hebben we dus overgeslagen.

Poelen baggeren: Ik graaf een paar kruiwagens grond weg in de insectentuin. Een stuk pad bij de grote poel is aan het wegzakken en moet aangevuld worden. Wil doet nog een poging om met de accuboor een gat uit te boren van de bankschroef. Ook nu lukt dat niet. Hij probeert het aggregaat aan de praat te krijgen maar ook dat heeft er geen zin in vandaag. Voorzitter Kees komt aan en we bepraten een mail van de gemeente. De gemeente is nog steeds van plan om twee poelen te komen baggeren maar de afvoer van de bagger is een probleem. De bagger is volgens ons schoon maar waarschijnlijk is het erg duur om af te voeren. Ik vind het wel een idee om de bagger op het dijkje langs de voorkant te gooien. Dan hoeft die niet afgevoerd te worden. Kees heeft zijn bedenkingen en denkt dat die bagger veel te voedselrijk is. Met wat pech zijn we jaren bezig om de verstoring die dat geeft weg te werken. Eigenlijk weten we niet precies hoe voedselrijk de bagger is. We besluiten het geval voor te leggen aan de ecologen van de gemeente.

overloop van grote poel


Zaterdag 2 februari 2019: De grond is ontdooit. Het plantgoed voor de buitenhaag komt makkelijk los. Vorige week zaten de bundels nog vastgevroren en moesten we het planten uitstellen. Ik krui alles naar de noordkant. De sleuven hebben we al gegraven dus vandaag hoeven we die alleen maar te vullen en weer dicht te gooien. Voorzitter Kees komt aangelopen. Het is de eerste zaterdag van de maand. De zwerfafvalgroep trekt door de wijk en gebruikt de natuurtuin als start- en eindpunt. Kees moet zelf ergens anders heen en heeft geen sleutels bij. Geeft niet. De deur van het materiaalhok is open en de groep kan bij hun spullen.


120 nieuwe struiken: Ik ga verder met het plantwerk. Het regent zachtjes maar continu. Niet prettig om buiten te werken maar we moeten profiteren van de zachte temperaturen. Wie weet hoe vaak het nog gaat vriezen deze winter. Wil komt helpen. De sleuven zijn snel dicht. Struikjes stevig in de grond. We zijn nu bijna klaar met het hele buitenhaagproject. Alleen het dammetje langs de regenwatersloot moet nog beplant worden. Vandaag hebben we ongeveer 120 struiken geplant. Dat betekent dat we volgende week nog ongeveer 30 struiken moeten zetten.


Stijgend water: Ik breng een paar kruiwagens extra grond naar de haag. Wil gaat een bankschroef monteren op de workmate. Het actieve deel van de zwerfafvalgroep is terug en bestaat vandaag uit één persoon. De anderen vonden de regen te nat. We drinken koffie en kletsen wat over het weer en het groenbeheer. De neerslag van de laatste tijd wordt merkbaar in de natuurtuin. Er staat steeds meer water. De poelen worden groter en de lage graslandjes lopen onder. De zuidelijke poel loopt over in de sloot langs de zuidkant. Ook het afgeplagde stuk insectentuin staat niet meer droog. De natuurtuin en de rest van de Bundertjes liggen in een beekdal en dat is nu goed te merken.

 

buitenhaag noordkant


Zaterdag 26 januari 2019: Ik heb de fietstassen volgeladen met gereedschap. Boor, multitool, schroevendraaierset, schroeven, meetlint, enz. Misschien is de bodem nog bevroren en kunnen we niet graven. In dat geval hebben we nu gereedschap om te werken aan met het insectenhotel. Afgelopen week heb ik planken en ijzerwaren gehaald. We kunnen dus vooruit. Toch eerst maar eens de bodem testen. Ik wandel naar de noordkant. De schop gaat als door de boter de grond in. Dat had ik niet verwacht. Het heeft tot gisteren elke nacht gevroren maar hier heeft dat blijkbaar weinig effect gehad.

Vastgevroren: We hebben nog 6 bundels struiken om te planten. Dus genoeg voor 25 meter dubbele haag. Ik meet de afstand en graaf twee sleuven. Er zitten hier meer wortels in de grond dan aan de voorkant maar erg dik zijn ze niet. Wil is bij de zuidelijke poel bezig de struikjes uit de grond te halen. Dat lukt niet. Een paar bundels komen los maar de rest zit nog steeds vastgevroren. Na overleg besluiten we de bundels te laten zitten tot volgende week. We hopen dat het niet opnieuw hard gaat vriezen.

Vloerverwarming: Typisch dat de bodem 100 meter verderop stijf bevroren is en aan de noordkant helemaal niet. Een wandelaarster oppert dat het misschien door het water komt. Zou kunnen. Er komt relatief warm grondwater (een paar graden boven 0) omhoog in de tuin. Wanneer het niet erg hard vriest zou dat een verschil kunnen maken. Wie weet heeft dit stuk tuin natuurlijke vloerverwarming.

Plannen: We hebben geen tijd meer om aan het insectenhotel te werken en scharrelen wat rond in de tuin. Onderweg komen we voorzitter Kees en Wim tegen. We worden bijgepraat over een nieuwe landelijke vereniging van natuurtuinen en bekijken de stapel wilgen die zijn gekapt. Er blijven bij groenbeheer altijd verschillen van inzicht. Kees vraagt zich af of de rommelige stapel niet wat gefatsoeneerd moet worden. Ik wil er geen tijd aan besteden. Ik schat dat eind mei de stapel door de begroeiing niet meer opvalt. Bovendien laat ik graag zien dat er gewerkt wordt in de natuurtuin. We zijn het wel meteen eens over het idee om de klinkers van de voormalige kruidentuin te verwerken in een nieuwe helling tegen de stenen muur. Ze worden afgedekt met de grond die vrij komt uit de insectentuin. De ondergrondse gstapelde stenen kunnen dienen als hol of overwinteringsplek. Van afval naar natuur. Al kletsend is het weer na twaalven geworden wanneer we afsluiten.

 

winter in de natuurtuin

Zaterdag 19 januari 2019: Het heeft gevroren en ik heb geen aansteker meegenomen. Het hangslot aan de poort is niet open te krijgen. Dan maar over het houtwalletje geklauterd. In de container ligt een aansteker die we gebruiken voor een gaskokertje. Ik heb hem snel te pakken maar hij is zo goed als leeg. Met moeite krijg ik er een slap vlammetje uit waarmee de sleutel net warm genoeg is te maken. Het hangslot gaat open.


Nieuwe haag noordkant: Vandaag gaan we verder met snoeiwerk aan de noordkant. Hier komt het laatste stuk van de nieuwe buitenhaag. Vlak langs deze zijde van de tuin loopt een sloot en dus planten we de struiken hier aan de binnenkant. Het oude houtwalletje stelt niet veel voor. Enkele jaren geleden zijn daar voor het laatst nieuwe takken in gestopt. Tussen de rij elzenbomen staan tientallen dunne en iets minder dunne stammetjes van wilg, haagbeuk, zwarte els, eik, enz. Zover we er bij kunnen zagen en knippen Wil en ik die af. De bedoeling is dat de tuin hier, net als aan de voorkant, goed te bekijken is vanaf het wandelpad. En omgekeerd is er straks vanuit de tuin een mooi uitzicht op het afgeplagde stuk. Met het snoeihout vullen we het houtwalletje aan. Dat is de afscheiding tot de nieuwe haag groot genoeg is. Er staat water in de sloot. Een deel van de stammetjes staat te ver naar buiten. We laten ze staan totdat de sloot droog is. Dan kunnen we er vanaf de buitenkant wel bij.


oud wespennestWespenkastje: Uiteindelijk hebben we een mooie strook vrijgemaakt voor de haag. Voor we de spullen opruimen gaan we naar de zuidkant. We snoeien een aantal uitgeschoten wilgen in de insectentuin en dan zijn de klussen voor vandaag klaar. We bekijken de buitenkant waar we hebben gewerkt. Er groeien veel takken en stammen over de sloot. Een aantal hangt zelfs tot boven het wandelpad. We moeten hier nog veel weghalen. Verderop bestuderen we een nestkastje. Er blijkt een wespenvolk in gezeten te hebben. Wanneer we het open schroeven kunnen we we er beter bij. De wespen zijn allang verdwenen. Op de bodem ligt nog een lijkje. Het kleine nest is vervallen en letterlijk tot stof aan het vergaan. Toch blijken de restanten van de broedcellen verrassend sterk en taai. Ik krijg het materiaal met de schroevendraaier niet uit elkaar getrokken. Onbewoond is de ruïne ook niet. Er kriebelt veel klein gedierte rond dat hier de winter probeert te overleven. We storen ze niet verder en schroeven het nestkastje weer dicht. Het gaat bij de andere nestkastjes die om een of andere reden naar beneden zijn gekomen. Dit voorjaar zal de vogelwerkgroep van het IVN ze schoonmaken.

 

stapel boomstammen

Zaterdag 12 januari 2019: De voorkant van de natuurtuin is compleet veranderd. Een tijdje terug hebben we overleg gehad met de gemeente over de enorme wilgen daar. Er waaiden regelmatig takken uit. Vorig jaar is een van de stammen vlak langs het materiaalhok en dwars over het wandelpad gevallen. Een van de andere stammen was aan het losscheuren en hing steeds schever. Wij wilden ze graag opruimen maar voor ons waren de kolossen een paar maten te groot. Afgelopen dinsdag zijn houthakkers met grote machines aan het werk gegaan. Ze konden niet vooruit bij een andere gemeenteklus en mochten ons een paar uurtjes helpen. Een verreiker met zaagkop heeft de bomen stukje bij beetje afgebroken waarna de stammen door een grijpmachine op een hoop tegen het wilgenbosje zijn gelegd. Het werk duurde de hele dinsdagochtend.

Levendigheid: Verse boomstompen, zaagsel, takkenhopen, sporen van rupsbanden. Nu alles net gekapt is ziet het er een beetje triest uit. Dat is voorbij wanneer komend voorjaar het groen weer gaat uitlopen. Het wandelpad is nu veiliger en de bomen langs dat pad zullen het beter gaan doen. Ze kwamen door de grote wilgen flink in de verdrukking. Voor ons is het interessant om te kijken welke effecten deze ingreep op de natuurtuin heeft. De stapel stammen zal bewoond en gebruikt gaan worden door allerlei organismen. Paddenstoelen, insecten en insecteneters, nestenbouwers en holengravers. We zijn vooral benieuwd wat het extra zonlicht met de begroeiing gaat doen.

Buitenhaagproject stap verder: De houthakkers hebben netjes gewerkt maar er blijft genoeg om op te ruimen. Een machine moest door de houtwal heen en daarbij is een stukje buitenhaag platgereden. We graven twee sleufjes en vullen ze met struikjes. Ook de andere open plekken maken we dicht met in totaal zo'n 25 struikjes. En ineens zijn we helemaal klaar met dit stuk van het buitenhaagproject. Langs de hele voorkant, van de zuid- tot de noordpunt, staat nu een dubbele rij struiken. Het onderhoud bestaat uit een paar snoei- en maaibeurten per seizoen.

Paddenstoelen: We beginnen met snoeien en zagen aan de noordkant. Daar komt het laatste stukje van de buitenhaag. Wanneer de miezer overgaat in echte regen houden we het voor gezien.

We maken een paddenstoelenrondje en bestuderen een wittige geleiachtige substantie bij de kleine poel in het wilgenbosje. Het lijkt op een van de trilzwammen die we vaak in de tuin zien. Je hebt zwarte en hele mooie gele. En dit zal dan wel een witte soort zijn. Wil knijpt er in en merkt op dat het bijna helemaal uit water bestaat. We speuren nog wat verder en sluiten tevreden met de behaalde resultaten af.

Sterrenschot of heksensnot: Via internet ontdek ik dat de wittige paddenstoel eigenlijk sterrenschot of heksensnot blijkt te zijn. Sterrenschot wordt meestal gezien als voorjaarsverschijnsel. Een vrouwtjeskikker, vol met eitjes wordt opgegeten door bijvoorbeeld een reiger. Het geleiachtige deel van de eitjes zwelt op door het water in de maag en alles wordt uitgebraakt. Elk jaar vinden we wel een paar halfverteerde kikkers met een blob kikkerdril er aan. Sterrenschot en heksensnot zijn dus sprookjesnamen voor braaksel. Ik hoop dat Wil zijn handen heeft gewassen. Zouden er nu in januari al kikkers met onbevruchte eitjes te eten zijn? Het is erg zacht weer geweest dus misschien springen er al vroege kikkers rond. En welk dier heeft dat zo vroeg in het jaar klaar gekregen. Een reiger waagt zich niet tot midden in een bosje. Ik lees ook dat bunzings wel eens kikkers eten. We hebben een wildcamera vlakbij waar een bunzing op gezien is dus wie weet ...

roodborstje

Zaterdag 5 januari 2019: Verder waar we gebleven waren. Tot nu toe hebben we ongeveer 26 meter dubbele haag geplant. Nu proberen we daar 20 meter aan toe te voegen. Het is zacht weer en soms miezert het een klein beetje. Het is niet alleen de eerste zaterdag van het jaar maar ook de eerste van januari. Rond half tien druppelen de deelnemers van de zwerfafvalgroep binnen. De natuurtuin is hun vaste start- en eindpunt. Het groepje is aardig gegroeid en vandaag vertrekken 5 mensen de wijk in om zwerfafval op te halen. Wil en ik gaan verder met de haag. Zoals verwacht verloopt het graafwerk vlot. Er zijn geen wortels van betekenis waar doorheen gekapt of gezaagd moet worden. Wil haalt de struiken. We zetten ze in de grond en harken de sleuven weer dicht. Oud vrijwilliger Wim komt langs. Hij is op eigen initiatief zwerfafval op aan het halen. Zijn vangst kan hij bij ons laten. Straks zet de afvalgroep de vuilniszakken bij de poort waar ze door de gemeente worden opgehaald.


werk aan buitenhaagVogelparadijs: We zijn bijna klaar met het plantwerk. De extra meters hebben tijd gekost. De zwerfafvalgroep is weer terug en zit al aan de koffie. Voorzitter Kees heeft appelflappen gehaald en die smaken goed na een vochtige ochtend werk. Ik graaf de struiken die over zijn opnieuw in en loop met Wil nog een rondje door de tuin. Kees is intussen naar de winkel om nieuwe bekertjes en water te kopen. Overal horen we gekwetter van kleine vogeltjes. Er zitten hele groepen in de tuin. Het lijkt wel alsof in alle hoeken en gaten van de bosjes massaal naar eten gezocht wordt. In het berkenbosje maar vooral in het elzenbosje is het een drukte van belang. Ik herken koolmezen maar er vliegen ook groepjes andere vogeltjes rond. De bosjes met hun rommelige randen vol snoeitakken blijken goed in de smaak te vallen. Waarschijnlijk zijn er veel zaadjes van de elzen te vinden en tussen het hout zitten natuurlijk veel overwinterende insecten. De zuidelijke poel is voor een groot deel weer gevuld met water. Rondom komen van alle kanten vogelgeluidjes. Het moeten tientallen vogeltjes zijn. Ze zijn alleen zichtbaar wanneer ze van de ene naar de andere struik vliegen. Wanneer Kees terug is sluiten we af en vertrekken. We hebben vandaag ongeveer 120 struiken gezet. De haag aan de voorkant is nu bijna klaar. Volgende week moeten we nog 3 kleine stukjes opvullen en kunnen we beginnen aan het stuk aan de noordkant.

 

paddenstoelen op wilgZaterdag 29 december 2018: De laatste zaterdag van het jaar. Het is zacht en droog. Mooi werkweer. We zetten het touw uit en graven twee sleuven van 13 meter parallel aan elkaar. Er wordt volop gewandeld en gegroet. Terwijl ik de tweede sleuf uitgraaf haalt Wil 3 bundels met struiken op. We planten ze en gooien de sleuven weer dicht. Vergeleken met vorig jaar gaat alles razendsnel. Zo nu en dan moet ik door een niet al te dikke wortel hakken maar het grootste deel van het graafwerk gaat soepel.

75 nieuwe struiken: Tussendoor drinken we op ons gemak koffie. De buitenhaag was de enige klus voor vandaag. Eigenlijk wilden we ook nog extra beugels onder de goot van het bijenhotel schroeven. Ik ben vergeten naar de bouwmarkt te gaan dus dat moet nog even wachten. Vandaag hebben we 75 nieuwe struiken geplant. Ik schat dat we nog 2 zaterdagen nodig hebben voor de voorkant en dan nog 2 voor het stuk aan de noordkant. De eerste weken van 2019 hebben we genoeg te doen.


eerste stukje buitenhaag

Zaterdag 22 december 2018: Er is veel regen gevallen. De bundels met plantgoed voor de buitenhaag staan bijna kopje onder. Ze zijn pal langs de zuidelijke poel ingegraven en die is flink gegroeid. Ik vis de struiken uit het water en zet ze op veilige afstand weer in de grond. Vandaag planten we een tweede rij van 40 struikjes parallel aan de rij van vorige week. Het is bewolkt maar droog en druk met hondenuitlaters vandaag. Er wordt gegroet en soms maakt iemand een praatje. Een fietser stapt af, trekt een bierblikje en een verpakte rookworst open en begint ontspannen aan zijn openluchtontbijt. Kan vandaag makkelijk want het is lang niet zo koud als vorige week.

Grote ideeën: Wil verlegt vlakbij de container een stuk van het houtwalletje. Aan de buitenkant zit een rioolput. We leggen het walletje en de buitenhaag een stuk naar binnen zodat de gemeente makkelijk bij die put kan. Ik ga verder met het nieuwe stuk haag, stop de struiken in de sleuf en schep de grond terug. Intussen klets ik wat met de ontbijtende fietser. We hebben het over van alles en nog wat en hoeveel geld hij zou hebben als elke aardbewoner 1 cent per jaar zou betalen. Het lijkt mij een plan dat nog niet helemaal is uitgewerkt maar het idee is indrukwekkend. Wanneer ik een hark heb gehaald om het werk aan de haag af te ronden is hij verder gereisd

Druk overleg: We drinken koffie. Daarna werken we verder bij de rioolput. Rinus is er ook en we zijn snel klaar. We komen wat struiken tekort voor de kleine omleiding maar die planten we volgende week wel. Met zijn drieën inspecteren we de tuin. Het water in de poelen is gestegen en op de lage noordelijke veldjes staan weer plassen. Voor het eerst sinds de vroege lente is de natuurtuin weer een beetje moerassig Op alle soorten hout (dood, levend, staand of liggend) groeien paddenstoelen. Voorzitter Kees komt binnengewandeld en loopt met ons mee. Niet veel later komt ook vogelfotograaf Frank langs. We bekijken de ijsvogelwand en Frank geeft tips wat we nog kunnen doen om het de ijsvogels naar de zin te maken. Hij denkt dat verschillende holen in de wand door ijsvogels zijn gebruikt. Dat is goed nieuws want wij dachten dat ze dit jaar niet in de natuurtuin waren geweest. Het is bijna half een wanneer we afsluiten en weggaan.

eerste wintersneeuw

Zaterdag 15 december 2018: Het leek er even op dat we vandaag niet aan de buitenhaag konden werken. Na een paar nachtvorsten zou de grond te koud kunnen zijn voor de nieuwe struikjes. Gelukkig was de weersverwachting nogal overdreven en zette het vriesweer niet door. Vannacht was het hooguit één graad onder nul. De grond voor het berkenbosje is niet hard geworden. Ik knoop wat touwtjes aan elkaar, bind beide uiteinden aan een betonklinker en trek de lijn strak, parallel aan het houtwalletje. Zo krijgen we een mooie rechte sleuf. We waren benieuwd hoe makkelijk of moeilijk het graven zou gaan. Vorig jaar hebben we het stuk aan de zuidkant van de poort beplant. Daar hadden we flink oponthoud door dikke boomwortels waar we doorheen moesten kappen en zagen. Dat blijkt hier mee te vallen. De grond is zacht en ik kom hooguit wat dunne wortels tegen. Geen probleem voor de steekschop. Het lijkt er op dat dit project vlot zal verlopen.

Waterraadsels: We zetten 3 struiken per meter. Afwisselend meidoorn, sleedoorn en hondsroos. Er passen 40 struikjes in de proefsleuf. Terwijl ik de grond aanstamp zet Wil de workmate in elkaar die we vorige week hebben gekocht. Intussen is voorzitter Kees aangekomen en lopen we een rondje door de tuin. Het water is in alle poelen omhoog gekomen. Nog niet tot het normale niveau maar er staat weer water in de natuurtuin. De kleine noordelijke poel is weer verrassend snel gevuld. Het verschillende watergedrag in de poelen heeft ons wel vaker verbaasd. De zuidelijke poel en de grote poel zijn voor het grootste deel met een ijslaagje bedekt. Op de noordelijke poel is geen ijs te bekennen. De graaftest is geslaagd en we zijn een paar waterraadsels rijker. We gaan naar huis.

paddenstoelen

Zaterdag 8 december 2018: Het is een regenachtige ochtend. Afgelopen maandag hebben mijn broer en ik het plantgoed voor de buitenhaag opgehaald bij van Kasteren. De 18 bundels liggen met de wortels ingegraven in de oever van de zuidelijke poel. Vandaag gaan we nog niets planten. Het miezert. Fijn voor de struiken maar niet voor ons. We zagen de plastic goot die we vorige week hebben opgehangen op maat en schuiven de laatste losse onderdelen in elkaar. Vastlijmen doen we volgende week. Hopelijk is het dan wel droog. Het stapelmuurtje van gebroken stoeptegels is klaar. Een paar decimeter hoog en over de hele breedte van de stal. Een decoratieve en nuttige toepassing van overbodige stoeptegels. We bekijken nog eens welk materiaal nodig is voor het insectenhotel, meten het een en ander op en maken een boodschappenlijstje.

Paddenstoelen: De nattigheid is goed voor de paddenstoelen. We vinden allerlei soorten. Elfenbankjes, zwavelkopjes en nog veel meer waar we de namen niet van kennen. Het water in de poelen begint langzaam maar zeker te stijgen. Zelfs in de kleine poel in het wilgenbosje staat weer een plasje water. De regen mindert. We hebben nog tijd genoeg voor een klusje.

Paden zoeken: Voor het insectenhotel ligt nog een stukje van de voormalige kruidentuin. Vorig jaar zijn we begonnen het tuingedoe op te ruimen om hier aan natuurherstel te gaan werken. Dit deel moet nog gebeuren. Ergens onder het gras liggen overgroeide paadjes. We pakken schoppen en proberen uit te peilen waar stenen liggen. Wanneer we die vinden schrapen we de graspollen er af en zoeken verder. Langzaam maar zeker komen er steeds meer stukken tevoorschijn. Aan het eind van de ochtend hebben we het grootste deel van twee cirkels en een aantal verbindingspaadjes blootgelegd. Alles bij elkaar een belachelijke hoeveelheid stenen. Voorlopig laten we het hier bij. Komende tijd hebben we onze handen vol aan de buitenhaag en het insectenhotel. Volgend voorjaar beginnen we aan deze klus.

Wanneer we de poort afsluiten valt ons een een gele tekst die op het pad is geschilderd. In nette letters, waarschijnlijk met een sjabloon gemaakt staat de tekst vrijwilliger bedankt. Met een paar sterretjes er bij. We vragen ons af wie dit heeft gemaakt maar krijgen het raadsel niet opgelost.

miniatuurpaddenstoelenZaterdag 1 december 2018: De eerste zaterdag van de maand. De zwerfafvalgroep komt weer bij elkaar in de natuurtuin. Compleet vergeten. Weer geen bekertjes voor de groep wanneer ze na afloop bij ons koffie drinken. Gelukkig is het een zelfredzaam clubje dus dat probleem zal wel opgelost worden. Vorige keren was er ook snel iets geregeld. Vandaag doen we voorbereidende klusjes voor het educatieve insectenhotel. We hebben materiaal gekocht en monteren de nieuwe regengoot. Ik schroef alvast de beugels op hun plek en zet alle onderdelen los in elkaar. Het past precies. Alleen moeten we een gootdeel op maat zagen. Wanneer Wil er is komen we er achter dat we allebei vergeten zijn om een ijzerzaag mee te nemen. Die moeten we hebben als we de goot netjes willen afkorten. Alles blijft zitten zo als het zit en we maken de klus volgende week af. Verder met het eerste stuk van een stapelmuurtje. Dit wordt het onderstuk van het insectenhotel. Ook op andere plekken in de insectentuin hebben we muurtjes van oude stoeptegels gemaakt. Ze zijn decoratief en snel bevolkt door schuilende en overwinterende dieren.

Winterklus: We halen een winterklus naar voren. In de bosranden groeit een aantal wilgen en elzen te snel naar onze zin uit. We laden snoeispullen in een kruiwagen en wandelen langs de paden. Het en der kappen en knippen we takken af die uit de boomstompen opschieten. Het meeste werk hebben we aan de grens van de bosrand bij het elzenbosje. We zijn een tijdje bezig met het handgereedschap en ik haal de bosmaaier uit de container.

Natuur niet opruimen: De zwerfafvalgroep is terug en bezig koffie te zetten. Voorzitter Kees heeft appelflappen en bekertjes geregeld. Wij werken snel de overgebleven dunne takken tegen de grond. Met de bosmaaier is dit in vijf minuten gedaan. De snoeitakken blijven in de bosrand liggen. Vogels en andere kleine dieren zitten graag in zo'n wirwar van takken en struiken. De bosranden die we ontwikkelen werken al goed. Opruimen zoals thuis in de tuin doen we hier bewust niet. Aangeharkte natuur is arme natuur.

Boomstammen: Na de koffie met appelflappen en discussie over belangrijke en onzinnige onderwerpen vertrekt de zwerfafvalgroep. Wij ruimen onze spullen op. Bij de container staan enkele grote wilgen. Een daarvan is vorige winter omgewaaid en nu begint een andere stam los te scheuren van de anderen. De stam staat vervaarlijk scheef. Zo te zien gaat hij deze winter omvallen. Gelukkig hangt hij van de container af. We gaan de gemeente nog eens vragen om de enorme wilgen aan de voorkant van de natuurtuin op te ruimen. Voor ons zijn ze een maatje te groot. Hopelijk kunnen de dikke stammen wel in de tuin blijven. Er ligt er nu een langs de container en dat is een leuk studieobject. Hij is begroeid met mossen en daartussen ontdekken we minieme paddenstoeltjes. Een paar millimeter, nauwelijks groter dan de mosblaadjes. Het is al laat. We hebben geen tijd om de stam verder te bestuderen maar dat gaan in de toekomst zeker doen.

doorgezaagde elzenstamZaterdag 24 november 2018: Het is waterkoud en straks gaat het regenen. Ik verwacht niet dat we veel kunnen doen vandaag. Dinsdag heb ik twee plekken gemaaid met de bosmaaier. Een strookje riet bij de zuidelijke poel en het stuk vlakbij de ingang waar we door het wespennest niet eerder konden maaien. Ik hark het maaisel bijeen en krui het naar de houtstapels in het elzenbosje en het berkenbosje. Ik ben nu toch bezig en sjouw de snoeitakken die vorige week zijn blijven liggen naar de zuidkant van de tuin. Daar stop ik ze in een verzwakt stuk van de houtwal.

Insectenhotel: Wil komt er bij en we bespreken het werk voor het nieuwe insectenhotel. Ons oorspronkelijke plan was om de oude bijenstal af te breken en op een betere plek een nieuw bouwsel te zetten met de voorkant naar het zuiden. Dat is nog steeds een goed idee maar de komende tijd hebben we andere klussen die voorrang hebben. Daarom laten we de stal dit jaar staan en maken we in het voorste deel het nieuwe insectenhotel. Dat spaart veel tijd uit en zo komen we niet in de knel met de buitenhaag en het snoeiwerk. Het verplaatsen naar een betere plek kan altijd nog. Ik veeg het voorste deel van de stal alvast schoon en we meten de lengte op voor de nieuwe dakgoot. De planken die we over hebben van een gesloopt bruggetje passen precies voor het frame van het insectenhotel. Het grootste deel van het bouwmateriaal hebben we dus al.

450 nieuwe struiken: Daarna meten we buiten de tuin de lengte op van het laatste deel van ons buitenhaagproject. Van de gemeente hebben we geld gekregen om langs een groot deel van de natuurtuin een haag van meidoorns, sleedoorns en hondsrozen te zetten. Zo'n haag bloeiende struiken is op zichzelf al mooi maar is ook nuttig voor insecten, vogels en kleine zoogdieren. Tegelijk is het een goede afscheiding tegen stiekeme bezoekertjes en loslopende honden. Bovendien kost het onderhoud aan zo'n haag veel minder tijd dan we nu kwijt zijn aan het telkens repareren van de houtwal. Vorige winter zijn we hier mee begonnen. We hebben toen het stuk ten zuiden van de poort geplant. Nu gaan we het stuk aan de andere kant aanleggen en nog een stuk aan de noordkant. We hebben 450 struikjes nodig.

Voorzitter Kees komt langs en we bespreken de gang van zaken. Daarna bekijken Wil en ik nog eens wat er te snoeien is, welke bomen we willen omzagen en welke we gaan ringen. Het begint langzaam te druppelen. We willen zeker met deze kou niet natregenen en pakken nog een kop koffie. Het nieuwe thermoskannetje blijkt goed te werken. De koffie blijft veel beter warm dan met de vorige. Maandag gaan we plantgoed bestellen en dakgootmateriaal kopen.

eerste ijs

Zaterdag 17 november 2018: Er hangt vrieskou in de lucht. Op een paar plekken in de zuidelijke en de grote poel ligt een vliesje ijs. We gaan verder met het snoeiwerk. Langs de sloot bij de zuidelijke poel zagen we elzen en wilgen kort. Het zijn geen grote bomen maar dat worden ze vanzelf als we niets doen. De zuidkant van de tuin wordt begrensd door een strook met Hazelaarstruiken, Essen en Elzen. Met name de Essen en Elzen zijn hoge bomen die veel schaduw geven. Dat is jammer want we willen eigenlijk meer zon in dit stuk natuurtuin. We weten dat de strook in het gemeentelijke beheerplan is opgenomen. Vroeger of later zal hij gekapt worden. Zo'n 10 of 15 jaar geleden is dat ook al eens gebeurd.

Essentakziekte: De essen in de strook zijn allemaal aangetast door de essentakziekte. Die wordt veroorzaakt door een schimmel die zich in een paar jaar tijd over Europa heeft verspreid. De schimmel verzwakt de bomen elk jaar verder tot ze afsterven. De verwachting is dat de meeste essen in Nederland over enkele jaren verdwenen zijn. Groenbeheerders doen hun best om essen te vinden die resistent zijn tegen de schimmelziekte. Of ze die al hebben gevonden weet ik niet maar zo te zien staan ze niet in deze strook. Een geluk bij een ongeluk is dat we door die essensterfte vanzelf meer zon in het zuidelijke stuk natuurtuin krijgen. Tegelijk geven die dode boomstammen weer leven. Talloze schimmels, mossen en insecten gebruiken dode bomen om in te leven en eten het hout in de loop der tijd op. De boom rot weg zeggen wij dan. Spechten hebben meteen in de gaten in welke boomstammen insecten te vinden zijn. Zo'n dode stam is bezaaid met putjes en gaatjes die de specht er in gemaakt heeft op zoek naar eten.

Dood hout zit vol leven: Pal tegen de zuidelijke poel en midden in een ontoegankelijk stuk wildernis van doornstruiken staan een tiental elzenbomen tussen schots en scheef hangende dode stammen. We banen ons een weg door de jungle en ringen een stuk of 6 elzen. Ringen betekent dat rondom in de boombast een ring wordt gezaagd. Daardoor wordt de voedselstroom naar de wortels onderbroken. Hierdoor verzwakken de wortels, krijgt de boom steeds minder voedingsstoffen binnen en sterft af. We hebben in de natuurtuin bomen van allerlei soorten en leeftijden. Al die bomen hebben invloed op hun omgeving. Ze zijn belangrijk omdat ze bijvoorbeeld worden gebruikt door dieren om van te eten of om in te nestelen bijvoorbeeld. Verzwakte bomen en dood hout worden door nog veel meer organismen gebruikt die op hun beurt ook weer kunnen worden opgegeten. Dood hout zit vol leven.

Eten egels wespen?: We zijn net klaar met het snoeiwerk wanneer voorzitter Kees aankomt. Hij gaat de teksten op het kleine bord bij de ingang bijwerken. Intussen lopen Wil en ik een rondje langs de buitenkant van de natuurtuin. We kijken nog eens waar we de nieuwe haag willen planten. Daarna bekijken we met zij drieën het gat waar het wespennest heeft gezeten. We denken nog steeds dat het nest door een wespendief kan zijn geplunderd. Afgelopen week hebben we een wildcamera opgehangen om meer aan de weet te komen. Thuis bekijk ik de beelden. Een wespendief is er niet op te zien. Wel een egel die 's nachts vluchtig de resten van het nest inspecteert. Kan een egel een wespennest uitgraven? Beschrijvingen van de egel melden wel dat hij bijen en wespen kan eten en niet gevoelig is voor de steken. Maar ik heb sterke twijfels. Voorlopig blijft het geplunderde wespennest een raadsel.

berkenbosje

Zaterdag 10 november 2018: Het is regenachtig maar niet koud. Vandaag graaf ik het laatste stukje weg van de voormalige kruidentuin. De grond gaat in de sloot langs de zuidkant en het dijkje aan de voorkant van de tuin. Wil gaat verder met het snoeiwerk bij de zuidelijke poel. We willen veel meer zon in het zuidelijke stuk van de natuurtuin. Hij begint deze week met de dunnere stammetjes. Alles wordt op elkaar gegooid zodat een wirwar van snoeimateriaal ontstaat. Een effectieve afscheiding waar tegelijk kleine vogels en zoogdieren veel plezier van hebben. Na een paar uurtjes ben ik met het graafwerk klaar. Sinds begin dit jaar hebben we telkens kleine stukjes bemeste tuingrond afgegraven. Nu is een grote cirkel oorspronkelijke bodem vrij gekomen. Die ligt een dus een stukje lager en is daardoor veel natter. In de winter zal dit stukje meestal onder water staan. We gaan kijken hoe de plantengroei zich spontaan ontwikkelt en welke dieren daar op af komen. Het enige wat we hier gaan doen is 2 keer per jaar maaien. De rest van de tijd: kijken!

Buitenhaagproject: Na wat korte miezerbuitjes is het grootste deel van de ochtend droog. Binnenkort gaan we verder met de buitenhaag. We bekijken nog eens waar die gaat lopen en welke stukken minder geschikt zijn. Volgende week meten we alles precies op en bestellen we het plantgoed. Aan de westkant van de tuin ligt een houtwal die opgebouwd is van maaisel en takken van de knotwilgen. De wal ligt langs het grootste deel van de westkant behalve het laatste stukje. Bij het elzenbosje was een brede haag van brandnetels en bramen. Die is tijdens het maaien door de groenaannemer weggemaaid. Nu ligt de tuin aan die kant open en daar wordt regelmatig gebruik van gemaakt door stiekeme bezoekers. We gaan proberen de bramen zo snel mogelijk terug te laten groeien. Wanneer we de knotwilgen snoeien zullen we hier takken neerleggen zodat de bramen beschermd zijn tegen overijverige maaiers.

Wespenraadsel: Tegen twaalf uur vragen 2 mensen of zo nog een rondje door de tuin mogen maken. Wij vinden het best, ruimen onze spullen op en kijken zelf ook wat rond. Wanneer we weggaan nemen we nog een kijkje bij het wespennest vlakbij de ingang. Tot onze verbazing blijkt dat te zijn uitgegraven. Overal verspreid liggen stukken raat. Onder in een kuiltje zien we de resten van het nest met tientallen wespen die er overheen kruipen. Hoe kan dit? Het gras rondom het kuiltje is niet erg platgetrapt en er zijn geen sporen van gereedschap. Het lijkt er op dat het nest door een dier is uitgegraven. Maar welk dier? Een hond? Een vos misschien?

Wespendief?: Thuis googel naar uitgegraven wespennest en krijg meteen veel zoekresultaten over de Wespendief. Dat is een vogel die in de zomer ook in Nederland broedt en vaak bijen en wespen eet (maar ook kleine zoogdieren en amfibieën). De omschrijvingen van nesten waar de wespendief heeft gegeten komen precies overeen met wat wij in de natuurtuin hebben gezien. Maar volgens de deskundigen zijn alle wespendieven uiterlijk eind september vertrokken naar Afrika. Aan de andere kant hebben we extreem lang zomerweer gehad en zij er nog steeds bijen en wespen te vinden. Zou hier een late Wespendief aan het werk zijn geweest of is er toch een andere verklaring?

snoeiwerk bij zuidelijke poelZaterdag 3 november 2018: Het maaisel buiten de poort is door de groenaannemer opgehaald. Dat komt goed uit. Binnenkort beginnen we met het tweede deel van de buitenhaag en de maaiselhoop lag behoorlijk in de weg. We hebben een koude nacht gehad. De brug over de grote poel is wit bevroren. Net als hele stukken van de graslandjes. Het waterpeil in alle drie poelen is weer wat hoger dankzij de regen van afgelopen week. Wil gaat verder met het snoeiwerk aan de zuidelijke poel. We hebben al een opening klaar voor een graafmachine die de poel komt uitbaggeren. Nu we toch bezig zijn gaan we nog een aantal bomen en struiken langs de zuidkant snoeien. Zo komt er meer zonlicht op de poel en dat is veel beter voor het waterleven. Ik graaf nog een stukje af in de insectentuin. De vrijgekomen grond komt op het pad, in de sloot langs de zuidkant en langs de voorkant van de tuin.

Wespen: Het is de eerste zaterdag van de maand en de zwerfafvalgroep verzamelt zich. De groep is aardig aan het groeien. Deze keer zijn ze met zessen. Gewapend met grijpers en zakken trekken ze de wijk in. Ik loop voor de laatste keer dit jaar met de gazonmaaier over de paden. Wanneer dat rondje gedaan is drinken we koffie en testen we of het wespennest bij de ingang er nog is. We willen hier nog steeds een stukje maaien maar een fanatiek wespenvolkje houdt ons telkens tegen. Vroeg of laat sterft zo'n volkje uit. Ik sla met een hark een paar keer tegen een boomstronkje en weet genoeg. Binnen een paar seconden komen de eerste wespen naar buiten en gaan wij iets anders doen.

Zwerfafval: We gaan verder met het snoeiwerk. De dikkere stammen zagen we door met de kettingzaag. Dat gaat supersnel door de nieuwe zaagketting. Wat we omzagen trekken we de bosjes in en laten we daar liggen. Volgende week gaan we hier verder. Aan het eind van de ochtend komt de zwerfafvalgroep terug. Ze hebben weer een flinke “buit” opgehaald die bij de poort wordt gezet en later door de gemeente wordt opgehaald. De zon is tevoorschijn gekomen en het is windstil. Ideaal weer om wat koffie en thee te drinken. Het is flink na twaalven voordat we opstappen.

wesp op bloeiende klimop

Zaterdag 27 oktober 2018: Het is een stuk kouder geworden. Op de klimop is veel minder leven te vinden dan vorige week. Een paar wespen en wat vliegen likken de laatste nectar op. Even daarvoor is de zon opgekomen. Door de temperatuurverschillen en luchtvochtigheid levert dat een mooi gezicht op. Vooral wanneer de nevel boven de grote poel een tijdje geel-oranje licht wordt verlicht. Afgelopen maandag heb ik met de bosmaaier het uitgegraven stuk van de nieuwe insectentuin gemaaid en de ijsvogelwand vrij gemaakt. De bosmaaier maakt veel herrie en die gebruiken we daarom liever niet op zaterdagochtend.

Woekeraar: Nu hoef ik alleen het maaisel op te harken en op een van de plekken te gooien waar we Bonte gele dovenetel hebben afgedekt. Deze Bonte gele dovenetel is een ontsnapte tuinplant die flink is gaan woekeren in de natuurtuin. Het is een schitterende voorjaarsbloeier voor in de tuin die het vooral in de schaduw en halfschaduw goed doet. Hommels vliegen graag op de mooie gele lipbloemen. Maar als die zijn uitgebloeid hebben ze andere planten nodig. Aan één mooie woekeraar hebben bestuivers niets. Sterker nog: die woekeraars zijn compleet overbodig. Gezonde natuur betekent veel inheemse planten- en dierensoorten die elkaar gebruiken en in bedwang houden. Gelukkig gebeurt dat helemaal vanzelf en kun je dat met eenvoudig beheer stimuleren. Woekeraars worden niet in bedwang gehouden en ondermijnen de biodiversiteit. Daarom wordt ook vaak gezegd: tuinplanten horen niet in de natuur. Zonder dat je het in de gaten hebt richten ze grote schade aan.

Stroomuitval: Het afdekken met maaisel werkt erg goed tegen een andere woekeraar, de Late guldenroede. Nu proberen we hetzelfde trucje op deze plant uit. Wil heeft de zaagketting geruild en monteert de nieuwe ketting op de kettingzaag. Weer een apparaat op orde. Het stroomaggregaat werkt weer niet goed. Met moeite weet Wil hem aan de praat te krijgen. We hebben stroom nodig om een reparatie te doen aan de messenbalkmaaier. Halverwege het werk houdt het aggregaat er mee op en wij dus ook. We besluiten gewoon een nieuw onderdeel te kopen. We lopen nog even een rondje en bekijken het waterpeil in de poelen. Dat is overal gestegen. Meer dan je zou verwachten na het beetje tegen dat we hebben gehad. Waarschijnlijk worden de poelen nu vooral gevuld door grondwater dat omhoog wordt gedrukt.

Europees project: Voorzitter Kees komt er bij en we besluiten een project van de gemeente te bekijken verderop in de Bundertjes. Het project is in het afgesloten deel va de Bundertjes tussen het kanaal en de Oude Aa. Ik schat dat het een paar hectares groot is. Kees vertelt dat een Europese subsidie is aangeboord om dit maaiwerk te laten doen. De gedachte is dat het op dit stuk mogelijk is om met maaibeheer een speciaal soort waardevol grasland te krijgen. Dat zou best kunnen lukken als de plek geschikt is en het juiste maaibeheer wordt toegepast. Ik ben benieuwd wie de resultaten controleert. Er is nu wel een brede toegangsweg gemaakt voor de enorme maaimachines. En dat terwijl dit deel van de Bundertjes besloten zou moeten blijven. We vragen ons af hoe lang het duurt voordat het eerste illegale afval wordt gedumpt.

bosrand bij elzenbosje

Zaterdag 20 oktober: Het is koud. De zomer loopt af. Aan de grond heeft het eventjes gevroren. Net genoeg voor een beetje bevroren dauw op de grashalmen. Prima werkweer dus. Ik ruim weer een stuk oud pad op in de nieuwe insectentuin. De betonklinkers gaan op de almaar groeiende stapel. Het gele zand stort ik op het pad langs de insectentuin. Dat is in de loop van de tijd weggezakt. Lastig wanneer je daar met volle hooikruiwagens overheen moet. Met deze nieuwe lading zand kunnen we weer enkele jaren vooruit voordat we weer moeten aanvullen. Wil maakt de kettingzaag schoon die nogal vuil geworden is van de klus bij de zuidelijke poel. De nieuwe zaagketting past niet. Veel te lang. Hij ruilt hem deze week om.

Kapplannen: Intussen is de ochtendkou verdwenen en schijnt de zon. We halen de laatste betonklinkers uit het pad en maken een rondje door de tuin. Her en der bekijken we de begroeiing en bespreken we waar we moeten kappen om de zon terug in de tuin te krijgen. We hebben de laatste jaren al heel wat gekapt en gezaagd en zodoende meer levendigheid in de tuin gehaald. Maar bomen groeien ongemerkt elk jaar verder uit. Om de variatie in de tuin te houden kappen we er elk een paar om. Genoeg werk in het vooruitzicht.

Klimop: We komen nog steeds kikkers tegen in het gras. De zomer is echt voorbij is. Ze moeten op zoek naar een overwinteringsplaats. Wanneer de kou blijft is ook voor de planten het seizoen voorbij. Dieren gaan in winterstand of sterven af. Klimop trekt zich daar niets van aan. Die komt nu pas in bloei. Er vliegt van alles op deze laatste nectar-oase. Wespen, sluipwespen, torretjes, allerlei soorten vliegen en vliegjes. Niet de populairste diersoorten maar dit zijn wel de echte onmisbare bloembestuivers.

Pyjamawants: Middenin zit een opvallend rood-zwart gestreept insect. Het blijkt een Pyjamawants. Een toepasselijke naam voor zo'n beestje. Op Wikipedia lees ik dat het diertje erg vies smaakt en daarom geen moeite hoeft te doen om zich te verstoppen. Hij kan rustig in zijn pyjama nectar drinken. Met een beetje geluk bloeit de klimop volgende week nog en kunnen we nog meer insecten bekijken.

kat bij wildcamera

Zaterdag 13 oktober 2018: We hebben raar weer gehad dit jaar en vandaag krijgen we er nog een zomerse dag bij. Het warme weer van de laatste dagen heeft veel mensen naar buiten gelokt. Ook de verkeerde. De deur van het materiaalhok is beschadigd. Iemand heeft er tegenaan geslagen, waarschijnlijk met een hamer en geprobeerd een plaat af te breken. Dat is niet gelukt. Het ziet er prutserig uit. Het lijkt mij sowieso geen doorgewinterde inbreker. Die zou geen tijd verspillen om binnen te komen bij schoppen en kruiwagens. Hoe dan ook, wij hebben weer een deur om te repareren.

 

Paadje opgeruimd: Ik ga verder met de inrichting van de insectentuin. Dat werk hebben we gepauzeerd om het maaiwerk te kunnen doen. Nu kunnen we hier weer verder mee. Het opruimen van een paadje levert een stuk of zes kruiwagens met betonklinkers op. Die gaan op de grote stapel bij de stenen muur. Terwijl ik een stuk of vijf kruiwagens grond weg krui maakt Wil de kettingzaag klaar voor gebruik. We hebben een strook langs de zuidelijke poel vrijgemaakt zodat er een graafmachine bij kan. Die machine gaat binnenkort de poel uitbaggeren. Het heeft ons weken gekost om door de wirwar van bramen, meidoorns en rozen heen te worstelen. Nu staan alleen nog een stuk of zes boompjes in de weg die we nu gaan omzagen.


Weer een klus geklaard: We zagen de stompen zo kort mogelijk bij de grond af zodat de graafmachine er makkelijk overheen kan rijden. Voor de zaagketting is dat niet goed. Die komt al draaiend regelmatig in de grond terecht. Zand en zaagketting gaan niet goed samen en daarom gebruiken we een oude half versleten ketting. Wanneer de boompjes om liggen en in stukken zijn afgevoerd is de zaagketting helemaal op en kunnen we hem weggooien. We hebben afgelopen week een nieuwe gekocht. Die komt er op wanneer we de motorzaag helemaal schoon hebben gemaakt. Het komt goed uit dat de poel droog staat. De stukken stam zijn makkelijk af te voeren en aan het eind van de ochtend kunnen we weer een klus afvinken. De graafmachine kan komen.


Raar jaar: Het lijkt alsof er iets meer water in de grote poel staat. Dat is raar want er is nauwelijks regen gevallen. Het water is helder en er vliegen libellen rond. We weten niet welke soort het is en vragen ons af hoe alle libellensoorten het gaan doen na de extreme droogte van dit jaar. Afwachten. Normaal zouden de poelen in oktober al aardig vol zitten. De kleine noordelijke poel staat helemaal droog en de zuidelijke poel is een vochtige vlakte met een plasje groenig water. Het is warm aan het worden. De zomerse zon schijnt op de verkleurende herfstbladeren aan de bomen. Het rare jaar is nog niet voorbij

 

bosrand elzenbosje 


Zaterdag 6 oktober 2018: Afgelopen week heb ik wat geëxperimenteerd met de bosmaaier. Dit apparaat gebruiken we liever niet op zaterdagochtend omdat het nogal een herrie maakt. Maar we hebben hem nodig om ruigtes te maaien en op plekken waar de messenbalkmaaier moeilijk bij kan. Dinsdagmiddag werk ik eerst de strook bij de container bij waar we zaterdag met de messenbalkmaaier hebben gewerkt. Daarna verwissel ik de maaikop. Vorig jaar hebben we een kop met maaidraad gekocht en die probeer ik uit op de heuvel en in een rietstrook langs de houten brug. De extra dikke en gedraaide draad werkt bij gras en riet veel beter dan de metalen maaikop. Die metalen maaikop gebruiken we voortaan alleen als de draadkop het niet aan kan. Braamstruiken en dunne houtige stengels bijvoorbeeld.


Vandaag ruimen we het maaisel van dinsdag op. Riet is niet zwaar maar neemt nogal wat plek in en we hebben 5 ritjes met de hooikruiwagen nodig om alles weg te krijgen. Intussen komt oud-vrijwilliger Wim nog een praatje maken en vraagt iemand die op zoek is naar een plant voor in de kruidenthee of we hem kunnen helpen. We ruimen onze spullen op en bespreken welke klussen we de rest van dit jaar nog aanpakken. We bekijken meteen wat we nog nodig hebben aan gereedschap. Volgende week willen we een accu heggenschaar bestellen voor het onderhoud aan de nieuwe buitenhaag en om de paden vrij te houden. We willen dan ook ons handgereedschap compleet maken. Uiteindelijk blijken we alleen een nieuwe schopsteel nodig te hebben en wat toebehoren voor de kettingzaag. Intussen is de zwerfafvalgroep weer gearriveerd. Het is de eerste zaterdag van de maand en deze keer hebben ze een grote hoeveelheid zwerfvuil opgehaald. Goed werk maar ook slecht dat dit nodig is. De rest van de ochtend wordt er bijgekletst en koffie gedronken

 

herfstgezicht natuurtuin


Zaterdag 29 september 2018: Bijna oktober. De lucht is helder lichtblauw. Boven de graslandjes hangen weer nevelflarden. De zon schijnt er doorheen. Graslandjes die nog in de schaduw liggen zijn zien er wittig uit. De dauwdruppels zijn vannacht bevroren. Wat later wordt de grote poel direct door de zon beschenen en stijgen nevelwolken op vanaf het water. Na een half uurtje is de hele ochtendvoorstelling alweer voorbij. Wie mooie dingen wil zien kan beter niet uitslapen. Ik ga verder waar we vorige week gebleven waren. Het laatste maaisel ligt klaar op het pad bij de lage veldjes. Het gaat in drie ladingen met de hooikruiwagen naar buiten. De nazomer-maaibeurt is weer voorbij.

Komende weken: Elk jaar na het maaien werken we een paar ruigtes bij. Komende weken maaien we een paar stukken riet langs de grote poel en maken we de overgroeide ijsvogelwand weer vrij. In de bosrand van het elzenbosje zijn veel wilgen en elzen aan het uitlopen. In deze zone willen we hooguit een paar uitgroeiende wilgen. Hier gaan we dus flink snoeien. Vandaag werken we de voorkant van de tuin bij. Ik maai de eerste paar meters aan de buitenkant. Wil snoeit struiken in de houtwal die het zicht op de tuin beperken. Vorig jaar hebben we alle struiken langs de voorkant weggehaald zodat wandelaars naar binnen kunnen kijken. Een paar struiken staan met hun wortels in de houtwal en krijgen we nog niet weg. Die moeten we dus regelmatig blijven terugsnoeien.

Experimenten: Na de buitenkant probeer ik of de messenbalkmaaier de strook bij de container aan kan. Vorig jaar hebben we enkele zaterdagen werk gehad om alle struiken tot op de grond weg te snoeien. Begin deze zomer kostte het nog anderhalf uur werk met de bosmaaier om alles wat uitlopen was weer kort te krijgen. Er steken nog veel stammetjes uit de grond waar de messenbalkmaaier niet doorheen kan maar nu is de onderhoudsklus in een half uur klaar. Vanmorgen heb ik bij wijze van experiment ook de paden gemaaid met de messenbalkmaaier. Het resultaat is boven verwachting goed. Met de messenbalk in de laagste stand zijn de paden goed kort te maaien. Met de gazonmaaier duurt dat 30 minuten. Nu 45 minuten. Dat kwartiertje extra is niet belangrijk. De messenbalkmaaier gebruikt veel minder benzine en de gazonmaaier maait naast het gras ook alle dieren aan flarden die toevallig in de weg kruipen. Met de messenbalkmaaier hebben we nauwelijks “bijvangsten”. Zo blijven we experimenteren en verbeteren.

 

voorkant natuurtuin

Zaterdag 22 september 2018: Midden op het pad in het berkenbosje ligt een dode mol. Elk jaar vinden we er een of twee en altijd midden op het pad. Het lijkt mij sterk dat stervende mollen voor het dramatische effect midden op paden gaan liggen. Tussen struiken zullen ze ook dood gaan maar daar vinden wij ze natuurlijk niet. Toch is het raar om een dode mol midden op een pad te zien liggen. Ze zien er altijd gezond en ongeschonden uit. Soms zijn ze gewond aan hun snuit. Het lijkt er op dat ze een gevecht met een soortgenoot hebben verloren. Mollen zijn zeer territoriaal en bevechten elkaar tot op de dood. Volgens mij slaan ze met hun enorme klauwen makkelijk een soortgenoot dood. Deze lijkt niet gewond of ziek. Hij/zij ziet er niet mager of zwak uit en de vacht is helemaal intact. Toch is hij dood en al een beetje stijf. Ik leg hem op Tinekes bankje en maak wat foto's. Interessant om het mollenlijkje ergens neer te leggen met de wildcamera erbij. Eens kijken wat er op af komt. Later vergeet ik dat idee en de mol blijft op het bankje liggen. Hij zal inmiddels wel door een mollenliefhebber gevonden zijn.

mollenklauwGevlekte gele dovenetel: Ook afgelopen maandag en dinsdag hebben we 's morgens maaisel opgeruimd. De maaibeurt schiet daardoor goed op. We hoeven nu alleen nog de lage veldjes aan de noordkant op te ruimen. Met zijn drieën harken we het maaisel bijeen. Twee ladingen van de hooikruiwagen gaan naar de insectentuin. Dit maaisel gebruiken we voor het afdekken van stukken die begroeid zijn met de Gevlekte gele dovenetel. Dat is een tuinplant met mooi zilver-groen gevlekt blad die in het voorjaar uitbundig geel bloeit. Ooit is hij uit een tuin ontsnapt en in de natuurtuin terecht gekomen. Hij bezet nu steeds grotere oppervlaktes waar weinig anders kan groeien. Wij willen juist geen eenzijdige begroeiing. Ook niet van mooie planten. Ons beheerdoel is afwisselende begroeiing van inheemse planten die elkaar van nature in bedwang houden.

Bestrijding invasieve soorten: Exotische sierplanten zijn leuk voor in de tuin maar veroorzaken daar buiten vaak schade aan de plaatselijke natuur. Natuurbeheerders en waterschappen maken hoge kosten voor de bestrijding van die invasieve soorten. Vorig jaar zijn we begonnen een andere woekeraar, de Late guldenroede, te bestrijden. De plant had grote plekken bezet die we tijdelijk hebben afgedekt met maaisel. Dat heeft boven verwachting goed geholpen. Na 1 seizoen afdekken blijkt de Late guldenroede voor 99% van die plekken verdwenen. Die laatste procent ruimen we op door regelmatig controlerondjes te lopen en ze uit te trekken naast het gewone maaibeheer. Wanneer ook dat goed lukt hebben we dit probleem binnen een paar jaar helemaal opgelost. We gaan nu kijken of dat tijdelijk afdekken ook bij de Gevlekte gele dovenetel goed werkt.

Maaibeurt weer snel klaar: Het merendeel van het maaisel gooien we op een hoop buiten de poort waar het later wordt opgehaald. We krijgen niet alle maaisel weg vandaag. Tegen twaalven harken we de laatste resten vanaf de veldjes op de paden. Daar kan het blijven liggen tot volgende week. Als ook dat weg is is de maaibeurt van de graslandjes weer voorbij. Binnen iets meer dan 2 weken. Super.

Aziatisch lieveheersbeestjeZaterdag 15 september 2015: Vandaag begin ik extra vroeg met maaien. Eens kijken of het lukt om vandaag alle maaiwerk af te krijgen. De lage noordelijke veldjes eerst. Het lange gras is door regen en wind min of meer naar één richting gaan hangen. De truc is dan om dwars op die “slag” heen en weer te rijden. Zo voorkom je dat de maaibalk het gras plat drukt en er overheen gaat glijden. Ik werk daarom diagonaal over de veldjes, loop met de maaier van het ene einde naar het andere en van daaruit werk ik naar de zijkanten. Het schiet lekker op en de maaibalk snijdt nog steeds goed. Zoals altijd valt tijdens het maaien op hoeveel leven er in de graslandjes zit. Dikke kikkers en kleine eenjarige exemplaren maken dat ze uit de weg komen. Vlak voor de maaibalk is constant een wolkje minieme insecten te zien die wegspringen en opvliegen. Een paar keer komt een hoornaar in de buurt die de rondspringende hapjes ook heeft gezien. Tegen negen uur zijn de noordelijke veldjes en de strook langs de wilgen klaar Ik begin aan de overloop van de grote poel. Een zwart-witte kat scharrelt rond op het gemaaide stuk. Ze is druk met kijken, besluipen en bespringen van de graslandbeestjes die ineens hun dekking kwijt zijn.


Vroeger werkten we alleen op zaterdagen en kon de maaibeurt een of zelfs twee maanden duren. Deze keer verwachten we in iets meer dan 2 weken klaar te zijn. Tijdens de maaiklus werken we ook op maandag- en dinsdagochtend. We zien dat de graslandjes het gevarieerder en bloemrijker worden nu we de maaibeurten sneller afwerken. De helling bij de ingang is nu helemaal klaar. Het maaisel van de insectentuin en de ruigtestrook bij de houten brug is op hoopjes geharkt. Tot nu toe zijn er weinig mensen komen helpen met hooien. Vorige keren kwamen er tussen de 6 en 8 mensen extra. Nu komt Rinus regelmatig helpen en heeft een persoon zich afgemeld. Met een hele club is het werk natuurlijk veel gezelliger maar we weten dat de meeste mensen niet altijd kunnen. Door ons tijdelijk opgevoerde werkschema schiet het ook goed op. Wil begint het maaisel bij de houten brug weg te kruien terwijl ik het laatste stuk van de overloop bij de grote poel te lijf ga. Die overloop is afgelopen maanden flink dichtgegroeid. We gaan hem volgend jaar weer 2 keer per seizoen maaien. Ruim voor 12 uur zijn alle graslandjes gemaaid. Het maaiwerk heeft inclusief pauzes en kletsen 10 uren gekost en daarbij zijn ongeveer 5 liter benzine verbruikt. Een mooie efficiënte score. Ik denk dat we volgende week ook het maaisel hebben opgeruimd.


Een jongen en meisje struinen door de tuin en en bestuderen vanaf de de brug het water in de poel. Ze hebben zin om waterbeestjes te scheppen. Er staat sinds 2 weken weer een laagje water en wij zijn ook wel benieuwd wat er zoal in zit. Wil haalt wat spulletjes en al gauw zit de eerste vangst in het bakje. De twee vissertjes vangen verschillende waterschorpioenen. Die hebben we dit jaar niet veel gezien. Verder een grote hoeveelheid watervlooitjes, torretjes, kokerjuffers en een pad. Veel van de beestjes en larven zijn erg klein en lijken pas uitgekomen. Deze waterbeestjes herstellen zich blijkbaar razendsnel. Afwachten wat de andere soorten gaan doen. De pad in het bakje houdt zich dood en we besluiten hem terug in het water te zetten. Ondersteboven blijft hij minutenlang volhouden dat hij dood en is en beter met rust kan worden gelaten. Dan vindt hij het veilig genoeg en gaat verderop tussen de drijvende waterplanten zitten. De zwart-witte kat heb ik niet meer gezien maar het is een vaste bezoeker en zal wanneer wij weg zijn zeker terugkomen.

 

werk bij de zuidelijke poel


Zaterdag 8 september 2018: Het gras voor de poort en op de graspaden heeft een groeispurt getrokken. Alsof het de zomerschade nog even wil inhalen. Op de graslandjes lijken planten op hetzelfde idee gekomen. Berenklauwen, Dagkoekoeksbloemen, Kattenstaarten, van allerlei soorten staan korte gedrongen exemplaren in bloei. Het zijn er niet veel maar ze vallen extra op omdat je nu geen frisse bloemen meer verwacht. Langs het pad tussen de lage veldjes staat zelfs een Echte koekoeksbloem, een voorjaarsbloeier. Eerst de graspaden maar eens bijwerken. Die hebben we nodig als werkpad en moeten nu dus gemaaid worden. Het mes van de gazonmaaier is geslepen en dat is te merken. Het gras op de paden is op sommige plekken erg dicht maar de machine loopt niet meer vast en snijdt overal doorheen. Na een half uur zijn de paden gemaaid en weer bruikbaar voor kruiwagens of een wandelingetje met gewone schoenen.

Maaien insectentuin: Ik heb de messenbalkmaaier nog eens extra strak afgesteld. Het slijpen van de messen heeft ook deze machine goed gedaan. Ik maai in korte tijd de hele insectentuin van voor tot achter. Het afgegraven stuk sla ik over. Daar staat zo veel in bloei dat het zonde is om dat nu te maaien. Bloembezoekende insecten kunnen wel zo'n meevallertje gebruiken. Later, maar in ieder geval voor de winter, zullen we dit stukje ook maaien. Voorzitter Kees komt nog even langs voordat hij enkele weken met vakantie gaat. Wil gaat intussen verder met de houtwal bij de zuidelijke poel.


Boze wespen: Na het overlegje stuur ik de messenbalkmaaier over de helling bij de ingang. Hij loopt geweldig. Dat spaart tijd en benzine en de kwaliteit van het maaiwerk is beter. Halverwege de helling botst de maaibalk tegen een groepje wilgenstronken en ik moet het maaien onderbreken. Een zwerm woedende wespen maakt me duidelijk dat ik te dicht bij hun nest ben gekomen. Het zijn opvallend kleine wespen (misschien zijn het geen wespen) maar ze menen het en ik moet de machine met draaiende motor achterlaten. Met een lange steel uit het materiaalhok schakel ik de motor uit. Ik moet weer een sprintje trekken want de wespjes vinden nog steeds dat ik daar niks te zoeken heb. Een goede reden om koffie te gaan drinken. Op naar Wil bij de zuidelijke poel. Hij is goed opgeschoten met opruimen. We nemen een kijkje bij de wespjes. Die zijn nog steeds niet gekalmeerd dus koffie met koek voor ons. Rinus komt binnen. Hij is een paar weken op vakantie geweest.


We schieten goed op: Na de koffie en vakantieverhalen gaan Rinus en Wil verder bij de zuidelijke poel. Ze zijn nu met zijn tweeën dus kan de kettingzaag ingezet worden. De wespjes zijn niet meer op oorlogspad. Ik maai de helling bij de ingang inclusief een flink stuk van de rietkraag. Na de helling nog een stuk bij de houten brug. Een brede ruigtestrook voor de bosrand blijft staan. Veel mensen vinden ruigtes vies en rommelig maar ze zijn van groot belang voor veel grote en kleine dieren. De tijd vliegt en het is alweer na twaalven wanneer we opruimen. Een groot deel van het maaiwerk is al klaar en de houtwal bij de zuidelijke poel is bijna open.

 

geelrode naaldaar

Zaterdag 1 september 2018: Er hangt nevel. Het waait niet. Een metertje boven de graslandjes botst vochtige bodemlucht op de afgekoelde nachtlucht. Een van de mooie natuurverschijnselen van herfst en voorjaar. Wanneer de zon opkomt wordt het nog mooier. Het berkenbosje wordt van achteren belicht en het zonlicht prikt door de neveldruppels in de lucht. Ik krijg het sprookjesachtige verschijnsel niet goed op de foto. De zachte roodachtige kleuren vallen weg. Net als de schaduwen. Een mooie zonsopgang, ook nog met nevel, is alleen in het echt op zijn mooist.

Klussen: Het is de eerste zaterdag van de maand. Voorzitter Kees en mensen van de zwerfafvalgroep trekken vanaf de natuurtuin de wijk in. Wil en ik gaan verder met de houtwal aan de zuidelijke poel. Vorige week hebben we het grootste deel van wirwar aan takken en doornen losgezaagd en gekapt. Nu ruimen we het laatste deel op zodat we uiteindelijk een tiental boomstammetjes over hebben. We halen het prikkeldraad weg en rollen het op. Na het baggeren kunnen we het dan weer makkelijk terughangen.

Messenbalkmaaier: We gaan aan de koffie. Daarna willen we met de kettingzaag de boompjes omhalen. Terwijl Wil koffie zet probeer ik de messenbalkmaaier uit. Ik heb hem thuis schoongemaakt en afgesteld. De maaibalk heeft op verschillende punten flink wat slijtage maar hij werkt nog goed. Ik wandel met de machine naar de poort en weer terug. Dat ziet er goed uit. Daarna doe ik een stuk van de insectentuin. De machine is klaar voor het komende maaiwerk. Volgende week beginnen we met de tweede maaibeurt. We proberen in 2 zaterdagen alles te maaien. Ook nu roepen we extra hulp in om het maaisel bijeen te harken en buiten de poort te kruien. We zijn wat laat met het versturen van de uitnodiging. Afwachten hoeveel helpers deze keer komen opdagen.

Koffie: De zwerfafvalgroep komt binnen. We hebben er niet aan om een hele pot koffie te zetten. Iemand komt op het idee om die thuis te gaan halen. Thuis is vlakbij en wat later zitten we met zijn allen gezellig bij de container. Van ons werk bij de zuidelijke poel komt vandaag niet veel meer terecht. Het is lekker weer en de discussies over zwerfafval, zonnepanelen, elektrische auto's, vakanties en alles wat daartussen zit hebben tijd nodig. We ruimen nog wel een paar takkenbossen op en dan blijkt het al ruim na twaalven. Kees, Wil en ik ruimen de gereedschappen op en sluiten tevreden af.

lijsterbessenZaterdag 26 augustus 2018: Er scheren een paar buitjes over. Da's lang geleden. We moeten een paar keer 5 minuten schuilen. Daar blijft het bij. Het is lekker fris. Heerlijk na al die weken met woestijntemperaturen. Ik graaf een paar kruiwagens grond uit de insectentuin en dump die in de zuidelijke sloot. Die is nu over ongeveer driekwart van de lengte ondiep gemaakt.

Messenbalkmaaier: Wil heeft wat gereedschap meegebracht. Een van de messen van de messenbalkmaaier zit los. Er is speling rond de klinknagels ontstaan. Wij hadden op YouTube een filmpje gezien waarin werd voorgedaan hoe zo'n losse klinknagel weer is vast te slaan. We besluiten het er op te wagen. Wil bouwt een geïmproviseerd aambeeld en begint de klinknagel te bewerken. Het YouTube filmpje had gelijk. Na een paar minuten zit het mes weer vast op zijn plek. Ik neem de hele maaibalk mee naar huis en ga hem schoonmaken en opnieuw afstellen. Volgende week gaan we hem testen. In september beginnen we aan de nazomer-maaibeurt. We gaan goed ook onderhoudsgereedschap kopen. We kunnen meer dan we dachten.


Doornroosje: Na deze overwinning gaan we de houtwal bij de zuidelijke poel snoeien. Afgelopen weken heeft Wil hier een paar doorgangen geknipt en gehakt. Van daaruit ga ik de wirwar van rozen, bramen, sleedoorn, meidoorn te lijf met de bosmaaier. Ik dacht in een uurtje klaar te zijn maar dat valt vies tegen. De bosmaaier hakt zonder moeite door een stevige doornentak heen maar dan moet hij hem wel te pakken krijgen. De dichte massa takken en slierten blijkt zeer flexibel en het roterende hakmes zit aan het einde van een anderhalve meter lange stok. Het uurtje snoeien wordt een worstelpartij die een groot deel van de ochtend duurt. Deze houtwal is zo'n 10 jaar geleden tot op de grond teruggesnoeid. Ik begin te begrijpen waarom het 100 jaar heeft geduurd voordat een prins door de rozenstruiken van het Doornroosje-kasteel wist te komen.


Droogte: De natuurtuin is weer wat natter geworden. De grote poel begint zich langzaam maar zeker voller te worden. In de zuidelijke poel staat net zoveel water als vorige week en de kleine noordelijke poel staat tot onze verrassing opnieuw droog. We zijn er nog steeds niet achter hoe de grond- en regenwaterstromen in de natuurtuin precies werken. Tegen het elzenbosje buigen de takken van de lijsterbessen onder het gewicht van de rijpe bessen. Die hebben het dus goed gedaan. Struiken die wat droger staan hebben het druk met alleen al overleven. Verschillende vlieren die er compleet verdort uitzagen schieten opnieuw uit. Her en der piepen tussen het gras weer kleurige bloemen op. Ik zie vooral veel nieuwe dagkoekoeksbloemen. Langs de knotwilgen valt ineens een mooie gele bloem op. Even opzoeken leert dat de plant Heelblaadjes heet. Een nieuweling in de natuurtuin. We zullen zien of het een blijvertje is.

 

schermbloem

Zaterdag 19 augustus 2018: Er staat weer water in de poelen. Niet veel maar toch. In de grote poel staat een dun laagje tot onder de brug. De zuidelijke poel heeft twee plasjes en zelfs de kleine noordelijke poel heeft wat natte plekken. De stukken die we bij de eerste maaibeurt hebben overgeslagen zijn door de regen en wind platgeslagen. Het ziet er wat triest uit maar biodiversiteit gaat niet over mooi of lelijk. In de stukken die wel zijn gemaaid is minder kleur dan anders. Er staan wel Kattenstaarten in bloei maar minder en minder uitbundig dan vorig jaar. Vergeet-mij-nietjes en walstro zijn nauwelijks te vinden. Egelboterbloemen zijn er ook niet veel. De meeste Kale jonkers, Berenklauwen, Moerasspirea's en Wederiken zijn al uitgebloeid. Paddenstoelen zijn er ineens wel. De namen ken ik niet maar in het berkenbosje staat een groep van tientallen beige/witte paddenstoelen. Ook in het wilgenbosje staat een groepje op de bodem. Krijgen we na een extreme droogte een vroege herfst?


Klusjes: Wil gaat verder met het wegsnoeien van bramen en dunne struiken bij de zuidelijke poel. Die moeten weg voordat we de dikkere stammen om kunnen zagen. Ik ruim een paar kruiwagens stenen op. Nog een paar kruiwagens gele grond gebruik ik om de schuine rand van het moerasje bij te werken. De rest gaat in de sloot langs de zuidkant. Die is nu over driekwart van de lengte ondieper gemaakt. Met voorzitter Kees bespreek ik de voortgang van het project. Het stuk dat we nu afgraven is genoeg om de sloot helemaal te vullen. We houden dan een ondiepe greppel over. Met de rest van de grond vullen we het hellinkje aan de voorkant aan.


Open dag: Ik beloof een lijstje te maken van planten die in het nieuwe moerasje groeien voor de open dag morgen. Het is op dit moment het kleurigste stuk natuurtuin. Kees heeft de sleutels van de oude bijenstal bij zich. Ik sorteer de rommel die de imker heeft achtergelaten en veeg zoveel mogelijk de slakkenkorrels op die over de grond zijn uitgestrooid. Het is lekker weer en er komen regelmatig mensen een rondje door de tuin maken. Ik ben benieuwd hoeveel er op de open dag komen.

 

graafwerk insectentuin

Zaterdag 11 augustus 2018: Het heeft geregend. Afgelopen week zijn er eindelijke een aantal millimeters water bijgekomen. In de grote poel staat weer een dun laagje water. Dat is niet veel maar in ieder geval beter dan vorige week. Ook de zuidelijke en noordelijke poel zijn niet meer helemaal droog. Ik weet niet of ik het mij inbeeld maar het lijkt alsof er meer vogelactiviteit is. Een bonte specht (ik weet niet welke precies) is een dode boomstam aan het inspecteren. Elke paar seconden een zacht geklop om te horen of het naar voedsel klinkt. Het gelach van een groene specht is de hele ochtend horen en kauwtjes en kraaien zijn aan het kibbelen. De dierenwereld lijkt langzaam weer tot leven te komen.

Klusjes: Ik breek een aantal meters pad open in de insectentuin en krui de betonklinkers naar de stenen muur. Wil knipt takken weg van een pad en gaat dan beginnen met het snoeien van de houtwal bij de zuidelijke poel. Komende weken gaan we die houtwal helemaal plat snoeien zodat in de nazomer de graafmachine bij de zuidelijke poel kan komen. Die gaat uitgebaggerd worden. Wanneer ik klaar ben met het stuk pad in de insectentuin maai ik de graspaden met de gazonmaaier. Op de meeste stukken is het niet hard gegroeid en op de hoge delen zelfs helemaal verdroogd. Alleen op het pad langs het elzenbosje staat het gras wat dichter.

Horzels: Na de maaironde ga ik Rinus helpen. De gele grond die onder de stenen lag gebruiken we om langs de buitenkant van het afgegraven stuk een schuine wand te maken. Zo kunnen we later makkelijk met de maaimachines door de insectentuin. Iemand komt langs gewandeld en vertelt ons dat langs het Begijnenpad (een pad achterlangs de natuurtuin) een horzelnest zit waar kinderen wel eens met stokken in steken. Dat lijkt ons niet ongevaarlijk en ik beloof het door te geven aan voorzitter Kees zodat zijn melding bij de gemeente terecht komt.

Nieuwe insectentuin: Oud bestuurslid Agnes komt een kijkje nemen om te zien hoe de natuurtuin de droogte heeft doorstaan. Wat later komt voorzitter Kees er bij. We zijn klaar met het werk van vandaag en het laatste deel van de ochtend wordt door iedereen besteed aan het bekijken en bespreken van de tuin. Vooral het stuk insectentuin dat al is afgegraven trekt onze aandacht. Het stukje dat vóór de lente al is afgegraven staat nu vol met een grote variatie planten. Een mengsel van wilde planten die al langer in de tuin groeiden en andere die dankbaar gebruik hebben gemaakt van de open liggende grond. Her en der staan eigenwijze overlevers van de voormalige kruidentuin. Een ijzerhart, enkele vrouwenmantels, zilverschoon. Het stuk heeft door de verdiepte ligging nauwelijks geleden onder de droogte en rond de frisse moerasplantjes fladderen verschillende vlinders en hommels. Het is alweer bijna 1 uur voordat we afsluiten.



 

zonsopgang insectentuin

Zaterdag 4 augustus 2018: Het kan nog even duren voordat het weer regent. Dan zal er nog een tijd overheen gaan voordat het waterpeil weer een beetje op normaal is. Een dame uit de buurt komt langs om te kijken hoeveel water er nog in de poelen staat. Wil en ik lopen intussen naar de zuidelijke poel. Die staat al weken droog maar wanneer ik door het midden loop zakken mijn laarzen in de modder. Toch vochtiger dan gedacht. Wie weet hoeveel dieren zich in deze modderlaag in leven houden. Via de randen komen we toch aan de overkant. Hier groeit een dichte haag van struiken en kleine boompjes. Alles aan elkaar gebreid door de lange stengels van Veelbloemige roos en Braam. Een goede afscheiding en een mooie vogelschuilplaats. Toch moeten we hem tot op de grond terugsnoeien.

MoerasrolklaverBaggeren zuidelijke poel: Afgelopen week hebben we goed nieuws gekregen. De gemeente laat na de bouwvakantie bodemmonsters nemen van de zuidelijke poel. Als de tests goed gaan wordt de zuidelijke poel in september of oktober uitgebaggerd. Dat sluit perfect aan op onze nieuwe insectentuin. Wanneer alles af is hebben we dit stuk natuurtuin enorm opgeknapt. Van een tegennatuurlijke kruidentuin met grote aantallen honingbijen naar moeras met gebiedseigen planten en insecten. We moeten zorgen dat de graafmachine makkelijk bij de poel kan. We willen hier niet tot het laatst mee wachten en moeten rekening houden met de tweede maaibeurt. Die is ook in september. We besluiten om volgende week op ons gemak aan het snoeien beginnen. Het graafwerk in de insectentuin kan uitgesteld worden. Dit snoeiwerk niet.

Klussen van vandaag: Intussen is voorzitter Kees met de zwerfafvalgroep door de wijk getrokken. Het is weer de eerste zaterdag van de maand. Naderhand wordt de buit bij de poort van de natuurtuin gelegd en opgehaald door de gemeente. Wil werkt het pad langs de insectentuin bij. Er zijn veel struiken over het pad gegroeid en die moeten worden teruggeknipt. Ik graaf nog wat grond af die ik in de zuidelijke sloot dump. De buitenring van deze afgraving is klaar. Moeilijk voor te stellen dat deze hete en stoffige plek straks een moerasje zal zijn. Toch groeien er al spontaan verschillende planten die van nattigheid houden. Dat belooft wat! Met de gele grond die ik tegenkom maak ik een schuine rand langs de buitenkant van de afgegraven cirkel. Zo kan straks de maaimachine er makkelijk door.

Effecten van de droogte: In de insectentuin komen we de dame weer tegen die naar het waterpeil kwam kijken. Ook de grote poel blijkt op een klein plasje na droog te staan. Tussen de een en anderhalve meter lager dan normaal rond deze tijd. We bespreken de effecten van de verdroging. Die lijken in de natuurtuin wel mee te vallen. De nabloei op de graslandjes die we in mei hebben gemaaid valt wat tegen. En we hebben het idee dat sommige plantensoorten eerder uitgebloeid zijn. De poelen kunnen juist opknappen van de droogte. De stekelbaarsjes die er ingekomen zijn (bijvoorbeeld via eitjes aan vogelpoten) gaan nu dood en dat is goed voor het andere waterleven. De planten, insecten en allerlei larven krijgen ook een flinke klap. Maar zij kunnen zich hier goed van herstellen. Zeker wanneer er een tijdje geen vissen zijn. Het zal interessant worden om volgend jaar en daarna te zien hoe alles zich ontwikkelt.



 

droogte in de grote poel

Zaterdag 28 juli 2018: We gaan ons niet moe maken. Gisteren was de heetste dag van het jaar. Nu is het 10 graden koeler en straks valt er misschien wat regen. Maar vandaag gaan we eerst eens even bijkomen van de hitte. De eerste afgraaf-klus in de insectentuin is toch ruim over de helft. Voor de andere stukken gaan we machines regelen. Daar zitten nog veel wortels in de grond van alle haagjes en heggetjes die er gestaan hebben. Ik heb vier kruiwagenwielen mee naar huis genomen en met de compressor opgepompt. Twee wielen met een binnenband zijn hard gebleven en zet ik weer op de kruiwagens. De andere twee zijn bouwmarktwielen zonder binnenband. Wanneer die eenmaal leeg lopen zijn ze niet meer hard te houden. Wil vindt nog een binnenband en zet hem in een van de bouwmarktwielen. Ik ga dat thuis oppompen. Als dat lukt hebben we weer 3 werkende kruiwagens.

Klussen vandaag: Ik graaf nog een paar meter grond weg en Wil gaat aan het werk om de buitenhaag bij te snoeien. Daarna loopt hij met de heggenschaar rond en knipt braamstruiken af die de paden telkens opnieuw overwoekeren. Vandaag gebruik ik de afgegraven grond om de sloot langs de zuidkant van de tuin ondieper te maken. Zo wordt de waterafvoer verminderd en de insectentuin nog moerassiger.

Droogte-effecten: Het grootste deel van de tuin is opvallend frisgroent. Gras op de hogere stukken en lange uitgebloeide grasstengels steken geel af tegen de rest. Ik zie nieuwe Kattenstaarten die nog in bloei moeten komen tussen het gras. Ik heb wel het idee dat de meesten kleiner van stuk zijn dan vorig jaar. Misschien toch een droogte-effect? Ook de bodem van het berkenbosje is uitgedroogd terwijl dat niet hoog ligt. We moeten eens goed nadenken wat we met dit bosje willen. Geleidelijk minder berken en eiken? Waarschijnlijk zullen de vlierstruiken en de bodembegroeiing er dan op vooruit gaan. Maar misschien raken we dan ook dingen kwijt. Er staan twee hulststruiken en die kunnen niet goed tegen natte voeten. We hebben nooit een echt plan gemaakt voor dit bosje. Daar zullen we aan moeten werken.

zweefvlieg op Grote klisZaterdag 21 juli 2018: Alweer een stralende zomerdag, de zoveelste op een rij. Het is vakantietijd, rustig op straat en ook de vogels gaan zich vandaag niet druk maken. Vogels zijn bijna altijd de eerste wilde dieren die je waarneemt buiten maar het is al weken vrij stil in de natuurtuin. Het broedseizoen voor de meeste vogels is allang afgelopen en daarna maken ze stukken minder kabaal. De droogte en hitte zorgen er voor dat alles en iedereen zich extra rustig houdt. Zelfs in de grote poel wordt het water nu krap. De twee kleinere poelen staan allang droog. We hebben een stop op het waterbeestjes scheppen gezet om het waterleven niet nog meer onder druk te zetten. De bodem van het berkenbosje is opgedroogd. Vorig jaar kon ik om deze tijd nog bloeiend Robertskruid noteren. Nu is alles uitgebloeid en verdroogd. Ik zie wel veel plantjes met rijp zaad dus met het Robertskruid zal het wel goed komen.

Droogte is interessant: Ook de vlierstruiken blijken niet goed tegen de droogte te kunnen. Afwachten welke het zullen overleven. Het gras bovenop de heuvel bij de ingang is aan het verdorren. Er zal de komende weken nog meer verdrogen. Voor boeren en tuiniers een ramp. Voor ons is het juist interessant om te zien hoe alles reageert op dit extreme weer. Als iets dood gaat wordt de plek vanzelf ingenomen door nieuw leven. Misschien meer van hetzelfde, misschien iets heel anders.


begroeiing in de insectentuinKlussen vandaag: Ik graaf de helft af waar Rinus vorige week de bovenste laag heeft weggehaald. De meeste grond krui ik naar de sloot langs de zuidkant. Die maken we ondieper zodat wanneer het weer gaat regenen (ooit) de insectentuin zo moerassig mogelijk wordt. Een dame komt binnengelopen. Ze is vaker langs de tuin gekomen en nieuwsgierig naar wat we hier doen. We babbelen wat over natuurbeheer en ons werk. Daarna loopt ze nog een rondje. Ik graaf verder en wanneer Wil komt maken we het laatste deel van de oude bijenstal dicht. Vorige week werden we nog gehinderd door achtergebleven honingbijen maar die zijn weg. We zetten het laatste stuk betongaas terug en schroeven het vast. Daar hebben we geen omkijken naar totdat we aan het nieuwe insectenhotel beginnen.


 

Drukte in insectentuin: Deze zomer zijn we begonnen met het eerste deel dat wordt afgeplagd in de insectentuin. Het stuk aan de voorkant van de tuin. Elke zaterdag werken we daar 2 uurtjes aan en langzaam maar zeker wordt de uiteindelijke vorm zichtbaar. Het stuk dat we het eerst hebben gedaan wordt al druk gebruikt. Er groeien allerlei moerasachtige pioniersplanten zoals lidrus, moeraskers, knopkruid, viltig knopkruid, kattenstaart, zilverschoon, basterdwederik, enz. Over de kale stukken leemgrond fladdert en vliegt van alles. Bijtjes kruipen in en uit holletjes. Overal vinden we torretjes en kevers en springen jonge kikkers rond die daar op jagen. We zijn nog maar net begonnen met dit insectenproject en nu al is er meer te beleven dan ooit in de tijd dat dit een kruidentuin was.

 

werk aan insectentuin

Zaterdag 14 juli 2018: Afgelopen maandag heb ik het laatste plukje weggemaaid van de voormalige kruidentuin. Een klein klusje. Maar vanwege de herrie van de bosmaaier gebruiken we die niet graag vlak langs de huizen op zaterdagochtend. De zomer weet niet van ophouden. Vandaag wordt het alweer warm en zonnig. Als het nog lang duurt zal zelfs de grote poel droogvallen. Voor het waterleven is dat niet fataal. De meeste waterdieren leven op het land wanneer ze volwassen zijn en kunnen volgend jaar weer jonkies maken. Andere waterinsecten kunnen wegvliegen en een deel houdt zich in leven in de modder of een laatste vochtige plek. Alleen de vissen zullen het niet overleven. We hebben veel stekelbaarsjes in de grote poel. Misschien bewust uitgezet door iemand of door een watervogel die de eitjes aan de poten had zitten. Vissen in een poel zijn een flinke belasting voor de rest van het waterleven. Ze eten nogal wat op. Het moet niet elk jaar gebeuren en geen maanden lang duren. Maar een poel die nu en dan droog valt is naderhand zo weer gevuld met waterleven. En omdat de grootste eters, de vissen, weg zijn doen alle andere organismen het weer extra goed.


Rinus werkt verder langs de binnenkant van het ronde pad. Hij steekt de bovenste laag met gras en wortels weg en kruit die naar het dijkje aan de voorkant. Ik diep het stuk verder uit. Zodat we ruim een spade diepte afgraven. Later werken Wil en ik aan de bijenstal. Er is een cilinderslot uit een van de deuren verdwenen en het gaas aan de voorkant moet weer dicht. Ook dat is zo gepiept. Alleen het linker stuk gaas maken we nog niet vast. In een hoekje hangt nog een restant honingbijen. Werksters die de verhuizing hebben gemist. Ze hebben geen overlevingskans en weten niks beter te verzinnen dan in een hoek van een houten frame te zitten. Het bevalt ze niet dat wij daar komen klussen en laten dat merken ook. We zetten het gaas er los tegenaan en stellen het vastschroeven uit totdat de honingbijen vanzelf weg zijn. Na de koffie gaat Rinus verder met het grondverzet. Morgen is het open zondag Ik pak de gazonmaaier en maai de graspaden. Wil gaat de paden langs met een heggenschaar om alle overhangende takken weg te knippen.


Wanneer we klaar zijn met de paden heeft Rinus de hele buitenste rand van de af te graven cirkel klaar. Wil en ik lopen nog een rondje. Ondanks de droogte ligt het grootste deel van de natuurtuin er fris en groen bij. De tuin ligt laag en de bosjes geven veel schaduw. Op de hoge stuken begint het gras uit te drogen . Het insectenleven lijkt nergens last van te hebben. Vooral rondom de bloeiende Kale jonkers zoemt en fladdert van alles. Op andere plekken is nu de Gewone berenklauw in bloei gekomen. Weer zo'n insectenmagneet. Ze zitten boordevol soldaatjes en allerlei ander spul. Boven de graslandjes en de poel is druk verkeer van insecten die hun eitjes afzetten. We zullen morgen uitgebreid de tijd nemen om alles te bestuderen.

 

berkenbomen

Zaterdag 7 juli 2018: De natuurtuin wordt droger. Het graspad bij de ingang is geel en de twee kleine poelen staan droog. Her en der zijn Vlieren aan het verdorren. Het blijft nog lang droog en warm dus misschien sterven er een aantal struiken af. Het effect van de droogte op de graslandjes valt moeilijk in te schatten. Alles lijkt goed te gaan. Er staat nu veel in bloei. De Kale jonkers doen het super. Tegen het berkenbosje staat veel Moerasspirea en overal komt het geel van Wederik en Egelboterbloem door het gras heen. Allemaal planten die van nattigheid houden. Er komen zelfs steeds meer Kattenstaarten in bloei. De bloembezoekende insecten profiteren volop. Er vliegen meer vlinders over de ruigtes en de graslandjes dan ik hier ooit bij elkaar heb gezien. We komen veel wilde bijen tegen die we nog niet kennen. Dus dat ziet er goed uit. Maar een paar jaar geleden stond de natuurtuin wekenlang onder water na hevige regenval. Het jaar daarna hadden alle moerasplanten zich explosief uitgebreid. Ik vraag me af of we volgend jaar na deze droogte minder bloeiers zullen hebben.


zomereikEerste deel insectentuin krijgt vorm: Voorzitter Kees brengt materiaal om morgen te gebruiken. Wil en ik bemannen dan een kraampje namens de natuurtuin op een wijkmarktje bij de Pannenhoeve. Het is de eerste zaterdag van de maand dus komt de zwerfafvalgroep bijeen in de natuurtuin. Van hieruit vertrekt de groep met Kees op de maandelijkse tocht door de wijk. Wil ruimt vandaag de rest van het maaisel bij de containerstrook op. Rinus en ik werken nog een stukje in de insectentuin. Het eerste deel dat we afplaggen begint vorm te krijgen. Het is een grote cirkel met een klinkerpaadje aan de buitenkant. De paden en stoepjes binnen die cirkel ruimen we op en de tuingrond graven we af. Inmiddels is er een aardige voorraad betonklinkers en kleiklinkers langs de stenen muur gestapeld.


Nieuwe bestemming bijenstal: Wil en ik inspecteren de bijenstal. Tot onze verbazing is het voorste gedeelte helemaal opgeruimd. Bij nadere beschouwing blijkt de achtergang nog vol troep te liggen. We moeten binnenkort toch een keer naar de milieustraat. Dan zal deze rommel mee moeten.. We klimmen op de bijenstal om het sedumdak op te meten. We gaan dat er af halen en op de container “overplanten”. Later gebruiken we het materiaal van de stal om verderop het educatieve insectenhotel te maken. Intussen lopen er wat mensen door de tuin en druppelt de zwerfafvalgroep weer binnen. Rinus heeft de smaak te pakken gekregen. We moeten hem een paar keer oproepen om te stoppen. Er ligt weer een hoop extra grond bij de voorkant. Na wat geregel en geklets sluiten we af.

 

strook bij de container gemaaid

Zaterdag 30 juni 2018: Bloedheet. Door de droogte van afgelopen weken is het waterpeil flink aan het dalen. De zuidelijke en noordelijke poel staan bijna droog. In de grote poel staat nog genoeg water maar hij is een stuk kleiner geworden. Sinds enige tijd experimenteren we met wildcamera's. Die cameraatjes kunnen een tijd buiten blijven en wanneer iets beweegt nemen ze dat op. We proberen zo wat meer te leren over de (grotere) dieren die de natuurtuin bezoeken wanneer wij er niet zijn. Belangrijk daarbij is om de goede plek te vinden. Nadat de camera opgehangen is moet je maar afwachten wat er voor de lens komt. We proberen telkens andere plekken uit. Werken met wildcamera's is een kwestie van geduld. We hebben veel filmpjes bekeken van waaiende bomen, langpootmuggen en menselijk bezoek buiten openingstijden. Deze keer hebben we een paar dikke houtduiven en een Vlaamse gaai die (natuurlijk net half buiten beeld) zit te zonnen.

Waterbeestjes scheppen: Afgelopen week heb ik de strook bij de container gemaaid met de bosmaaier. De bosmaaier maakt nogal herrie dus die gebruiken we liever niet vlakbij de huizen op zaterdagochtend. De strook ligt 10 meter van de eerste buren. Vandaar dat we dit klusje een doordeweekse dag hebben geklaard. Een van de jongetjes is met de school op excursie in de tuin geweest en wil graag nog een keer beestjes scheppen. Ik help de spulletjes naar de brug dragen en meteen bij de eerst schep hebben we een stekelbaarsje, salamanderlarve en een bootsmannetje.

Veel te warm om hard te werken: De scheppers gaan hun eigen gang en ik krui nog wat grond vanuit de insectentuin naar de voorkant. Daar is inmiddels een aardig dijkje aan het ontstaan. Ik zorg er voor dat de gestorte grond gelijkmatig afloopt. Later zullen we hier makkelijk met een maaimachine overheen moeten. Daarna houdt ik ermee op. Veel te warm om hard te werken.

hommel op Kale jonkerWe drinken koffie. Wil bestudeert met een verrekijker tientallen vlindertjes die zenuwachtig over en tussen het gras bij de ingang vliegen. We kijken er een tijdje naar maar ze zijn te beweeglijk om te zien welke soort het is. Bloemen bezoeken ze niet en ze jagen ook niet achter elkaar aan. Alle vlindertjes vliegen op zichzelf en duiken nu en dan kort het gras in. We denken dat ze eitjes aan het afzetten zijn. De rupsen van veel vlinders leven op allerlei grassoorten. Daarom is het belangrijk bij het maaiwerk niet te kort te maaien en altijd stukken te laten staan.

Vlinderfestival: Voorzitter Kees is inmiddels ook binnen. We bespreken wat praktische zaken en lopen een rondje. De imker heeft zijn spullen verhuisd. Per 1 juli (morgen) moet de stal leeg worden opgeleverd. Het enige wat er nu nog ligt is een hoop rotzooi. In principe heeft hij tot vanavond de tijd om die op te ruimen maar dat zal wel niet gebeuren. Vorige week viel het leven tussen het gras op. Nu trekt de drukte rond de Kale Jonkers de aandacht. Bij de brug staat een groepje van deze distelsoort. Wanneer we er langs lopen fladdert een wolk van vlinders op. Vlinders vallen natuurlijk altijd al op maar dit zijn er enkele tientallen bij elkaar. Voornamelijk witjes en zandoogjes. En dan zitten er nog ik weet niet hoeveel hommels, zweefvliegen en ander spul. Niet iedereen vindt de Kale jonker een mooie plant maar hij is duidelijk belangrijk voor de plaatselijke insectenbevolking. Ik vind ons idee om in de nieuwe insectentuin niets te zaaien of te planten steeds beter. Deze Kale jonker is een inheemse plant die hier vanzelf groeit. Met simpel en goedkoop beheer bereik je het beste natuurherstel.

 

Fraaie schijnboktorZaterdag 23 juni 2018: De zomer heeft een paar dagen vakantie. Vandaag wordt het nog geen 20 graden en dat is best lekker om te werken. Vorige week hebben we het maaisel van de veldjes op hopen geharkt en vandaag gaan we die opruimen. Eerst hark ik nog het laatste maaisel van de insectentuin weg. Ook daar zijn we begonnen met maaibeheer: 2 of 3 keer per seizoen maaien en het maaisel afvoeren. Bemesten doen we sowieso niet. Door dit simpele verschralingsbeheer verbeteren we de omstandigheden voor de wilde planten. Binnen een paar jaar ontstaat een natuurlijke begroeiing die vanzelf aangepast is aan de insecten en andere dieren die hier in de buurt (kunnen) leven. Daar kunnen wonderlijk uitziende exemplaren tussen zitten.


Schijnboktor: Tijdens de open dag afgelopen zondag kwam ik ineens een groenblauwe metallic gekleurde kever tegen op een haagwinde. Hij stak mooi af tegen het wit en ik zette hem snel op de foto. Jammer genoeg niet zo scherp als ik wilde maar toch een mooi plaatje. Thuis heb ik opgezocht welk beestje dit is en het blijkt een Fraaie schijnboktor te zijn. Het is geen toeval dat het beestje in de natuurtuin te vinden is. Als larve leeft deze kever in plantensoorten van het geslacht Cirsium. En we hebben een Cirsium soort die zich de laatste jaren goed uitbreidt: Een grote distel, de Kale jonker (Cirsium arvense).


gevlekte smalboktorHooien en plaggen: Na het maaisel uit de insectentuin sjouw ik nog vlug een stel klinkers naar de grote hoop tegen de muur. We zoeken nog iemand die betonklinkers kan gebruiken. Wil en ik werken het pad af en kruien de ene na de andere maaiselhoop naar de houtwal in het berkenbosje en de houtwal aan de westkant van de natuurtuin. Rinus is intussen verder gegaan met het afplaggen in de insectentuin. Een deel van de voedselrijke grond graven we af en gooien we op een dijkje tegen de voorkant. Daar zullen we nog een hele tijd mee bezig zijn maar Rinus brengt vandaag de zaak weer een stuk verder. We drinken koffie met oud bestuurslid Agnes en even later komt ook voorzitter Kees er bij.


Levend gras: Na de koffie wil Rinus nog een stukje plaggen. Ik loop met Kees en Wil een rondje door de tuin. Weer verbazen we ons over de levendigheid van de graslandjes. Kleine kikkertjes, spinnetjes, torretjes, sprinkhanen, vlinders en vliegen en bijtjes. Van alles springt en vliegt er rond. En dan is het nog vrij koud en houden veel koudbloedige beestjes zich rustig. Verschillende keren zien we hommels die bevangen door de kou traag over een bloem bewegen.


koevinkjeSmalbok en koevinkje: Ik zie een mooie zwartgeel gestreepte kever. Er blijken een paar van deze keversoorten te zijn die erg op elkaar lijken maar volgens mij is dit een Gevlekte smalbok. De larve van deze kever leeft een paar jaar in loofhoutstobben. Elk jaar rond deze tijd zien we er wel een in de natuurtuin. Ook dat is geen toeval. Dood hout is belangrijk voor veel insecten en naast jonge en gezonde bomen zorgen we ook dat er veel dode en afstervende bomen zijn. En door ons kapwerk zijn er genoeg oude boomstobben voor de Gevlekte smalbok. In de insectentuin zit een koevinkje. Een vlinder die vaak te vinden is bij bospaden met struweel en halfnatuurlijke graslanden waar hij zijn eitjes afzet en Kropaar en Witbol groeit. Grassoorten waar de rups van leeft en die ook in en rond de natuurtuin staan.

 

hoooibergjes

Zaterdag 16 juni 2018: Mooi zomerweer. Achter de heuvel en bij de ingang ligt nog maaisel op de veldjes. Vandaag harken we dat bij elkaar. Ik begin vroeg. Niks lekkerder dan met mooi weer 's morgens vroeg in het groen rond te scharrelen. De meeste mensen slapen nog maar in de vogelwereld is spitsuur. Ik hoor veel geluiden hoewel ik meestal niet weet welke vogel ze maakt. Het duurt niet lang of er meldt zich een roodborstje. Zo gauw wij in de tuin klussen zijn roodborstjes er bij om voedsel te zoeken tussen ons gerommel. De laatste dagen is het droog gebleven en daardoor gaat het harken makkelijk. Tegen 9 uur ligt alle maaisel op een rij hooibergjes langs het pad. Rinus komt vandaag helpen maar omdat het hooien al klaar is gaat hij met Wil de nieuwe buitenhaag bijwerken. Hoog opgeschoten brandnetels worden uitgetrokken en de struiken van de haag waar nodig teruggesnoeid. Intussen ga ik met de gazonmaaier over de graspaden en door de insectentuin. Het maaisel in de insectentuin harken we volgende week bij elkaar. Dat kunnen we dan weer op de bodem tussen de struikjes van de buitenhaag leggen. We kunnen goed doorwerken en aan het eind van de ochtend is de hele klussenlijst afgewerkt. Maaisel op hopen geharkt, paden gemaaid, overhangende takken en brandnetels weggesnoeid, insectentuin gemaaid en de buitenhaag vrijgemaakt.


Betrapte buizerd: Rinus heeft afgelopen week een excursie van een basisschool in de natuurtuin begeleid. Bij het klaarzetten van de spullen betrapte hij een buizerd die een waterhoen aan het eten was. De buizerd vloog weg en de resten van het hoen bleven achter. Hij heeft ze aan de kinderen laten zien en dat bleek een groot succes. Er verdwijnen vaker kleine watervogels uit de poel. Tot nu toe dacht ik daarbij aan reigers, katten of een snelle jager als de sperwer als dader. Maar blijkbaar kan een lompgrote buizerd het ook.


Vlinders: Buiten ons drieën is het rustig vandaag. Ondanks het mooie weer. Oud vrijwilliger Wim maakt een rondje door de tuin en wat later komt een vlinderliefhebber binnen. Wij verbaasden ons net over het grote aantal verschillende vlinders dat nu rondfladdert. Vooral de bloeiende Kale Jonkers worden druk bezocht. Na de vroege voorjaarsvlinders waren er een paar weken nauwelijks vlinders te zien. Ik heb gelezen dat dat kwam door het gunstige voorjaarsweer. De vroege vlinders hebben op hun best gevlogen en waren daardoor ook eerder versleten. De latere vlindersoorten lieten nog op zich wachten maar maken het nu meer dan goed. Hopelijk zijn ze er morgen ook nog tijdens de open dag.



 

slootjesdag 2018

Zaterdag 9 juni 2018: Het hooien is mislukt. Vorige zaterdag is het natgeregende maaisel gekeerd. Het leek deze keer goed te gaan want meestentijds was het droog en warm. Maar, net als vorige week kwam de regen vrijdag met bakken naar beneden. Alles opnieuw doorweekt. Niks aan te doen. Werken met de natuur blijft onvoorspelbaar. Het maaisel moet wel van de graslandjes af. Wanneer het te lang blijft liggen trekken alle voedingsstoffen weer in de grond. Bovendien verstikt het maaisel de planten die nu opnieuw moeten uitgroeien. Wil kan vandaag niet komen maar Rinus komt een handje helpen. Iedereen opgeteld hebben 7 tijdelijke klussers bij deze maaibeurt geholpen en dat was. Voorzitter Kees is jarig geweest en komt snel een stuk vlaai afgeven. Vandaag gaat hij klussen bij Natuurmonumenten.

Slootjesdag: Wij beginnen achteraan bij de overloop en het veldje langs de knotwilgen. Dan verder naar de lage veldjes aan de noordkant. Het maaisel kruien we naar achteren en gooien het op de houtwal. Dan hebben er toch nog veel beestjes plezier van. Het is geen zwaar werk maar de zon komt door en het wordt snel warmer. We passen het tempo aan en nemen de tijd. Intussen is het jeugd-IVN binnen gekomen. De hele ochtend komen er groepjes om waterbeestjes te scheppen. Het is vandaag slootjesdag. Er is dan extra aandacht voor het waterleven in de buurt. Halverwege de ochtend wordt het echt warm. Eigenlijk hadden we de partytent op moeten zetten bij de brug. Da hadden de beestjesscheppers wat schaduw gehad. Maar de stemming blijft goed en de brug is de hele ochtend gevuld met enthousiaste onderzoekers.

Welbestede ochtend: Pas na twaalven wordt het rustiger en wat later kunnen de schepnetjes worden opgeruimd. Rinus en ik vinden het ook mooi geweest. Het meeste hooiwerk is gedaan. Volgende keer hoeven we alleen nog een stuk achter de heuvel en de helling bij de ingang op te ruimen. We scharrelen de harken en rieken bij elkaar en ruimen op. Kees is terug van Natuurmonumenten en in de schaduw bij de bij de container kletsen we nog wat na met de IVNers. Het laatste stukje vlaai vindt nog een liefhebber en dan is het echt genoeg geweest. We sluiten een welbestede ochtend af.



 

gemaaide veldjes


Zondag 3 juni 2018: Gisteren kon ik er niet bij zijn. Ik heb soms iets anders te doen op zaterdagochtend. Het was een spannende week. Vorig weekend hebben we alle graslandjes gemaaid die we met deze eerste maaibeurt wilden doen. De drie dagen daarna, zondag, maandag en dinsdag zijn we met een klein clubje helpers met rieken en hooiharken over de gemaaide stukken gewandeld. Door het maaisel een paar keer te keren droogt dat beter. Telkens waren we na een uur klaar. Ook het weer werkte goed mee. De meeste buien gingen Helmond voorbij en verder was het droog en warm. Tot vrijdag. Van de ochtend tot diep in de middag heeft het geregend. Een buitje op het droge hooi kan geen kwaad maar nu was alles helemaal opnieuw doorweekt. Hooiproject weer mislukt?

Noodplan: Het plan was om alle hooi vandaag buiten de poort te kruien en op te laten halen door de Helmondse Dierenparken. Gisteren stonden Wil, Wim en Alexander voor de vraag: kunnen we het maaisel niet beter nog een week op de veldjes laten liggen? Als het verder stabiel zomerweer blijft hebben we volgende week droog hooi. De weersverwachtingen zijn positief dus is het vochtige hooi nog eens gekeerd en niet naar buiten gebracht. Met zulke klussen blijf je afhankelijk van de natuur. En die werkt niet altijd mee.

Gezellige drukte: De afgelopen dagen is het gezellig druk geweest. Na het maaien is het hooi nu dus vier keer gekeerd en daarbij hebben we hulp gekregen van 6 tijdelijke helpers. Mensen die geen tijd hebben om vaak op zaterdagochtend te komen maar zo nu en dan een handje helpen. Sinds vorig jaar groeit rondom de natuurtuin een kringetje aardige natuurliefhebbers en dat is te merken aan het resultaat. De maaibeurten zijn tegenwoordig binnen een paar weken afgerond. En dat terwijl er relaxed wordt gewerkt. Geen gestres. Vlotte maaibeurten zijn betere maaibeurten. Het is ook dit jaar te merken dat de graslandjes hierdoor beter ontwikkelen. Meer variatie, meer kleur van bloemen en meer levendigheid van dieren die op al dat gegroei en gebloei afkomen.

Bijenstal: De purschuim is netjes verwijderd van de bijenkasten en ik zie weer kasten open staan. De imker heeft blijkbaar wat moeite om zijn vermeende privileges los te laten. Inmiddels is het warm en zonnig aan het worden. Een mooie zondag voor de boeg. Hopelijk blijft dat zo tot volgend weekend.

 

scouting leonardus

Zaterdag 26 mei 2018: Het wordt heet en de komende dagen zal het niet regenen. Mooier kunnen we niet hebben. Vandaag maaien we de graslandjes. De drie dagen harken we het maaisel elke dag heen en weer om het extra snel te laten drogen. Volgende week kruien we het hooi naar buiten. Het gaat dan naar de Helmondse Dierenparken. Tot nu toe hebben vijf mensen toegezegd om met het hooiwerk te komen helpen dus dat zal waarschijnlijk vlot verlopen.


Triest: De bijenkasten de wij vorige week met doekjes en spons hadden afgesloten zijn allemaal weer open gemaakt. In een van de kasten zit nog steeds een bijenvolkje. De imker weet dat we ook deze week open kasten afsluiten. Alleen gebruiken we deze keer geen makkelijk te verwijderen doekjes maar spuiten we de vliegopeningen dicht met purschuim. Dat is natuurlijk ook te verwijderen maar kost meer moeite en de kasten zullen er voor moeten worden verplaatst. Triest dat een volwassene op zo'n manier gedwongen moet worden zich aan de regels te houden. Er mogen geen honingbijen meer worden gehouden in de natuurtuin. Wij geven ruim baan aan de wilde bestuivers.


donker soldaatjeMaaien: De messenbalkmaaier werkte vorige week goed en vandaag is het plan om de hele maaibeurt in een keer klaar te krijgen. Wil gaat hoog opgeschoten planten tussen de nieuwe buitenhaag weghalen. Daarna probeert hij de generator weer aan de praat te krijgen. Als dat lukt kunnen we de compressor gebruiken om de machine na het maaien schoon te blazen. Ik maai eerst de drie lage veldjes aan de noordkant. Bloemrijke graslandjes maaien blijft schipperen. Aan de ene kant willen we met maaien zoveel mogelijk voedingstoffen weghalen. Dus veel maaien. Het klinkt gek maar, hoe armer de grond hoe rijker de variatie en bloei van inheemse planten. Aan de andere kant willen we niet de hele leefomgeving van de insecten en kleine dieren die in de graslandjes leven weghalen. Ook willen de planten die nu in bloei staan zich laten uitzaaien. Dus minder maaien. We kiezen er voor om toch op tijd te maaien en plekken waar veel planten bloeien slaan we over.


Scouting Leonardus: Rond 10 uur stroomt de natuurtuin vol met kleine scouts. De welpen van scouting Leonardus hebben een excursie die begeleid wordt door het IVN. De groep splitst zich en een deel gaat waterbeestjes scheppen. Het andere deel krijgt een rondleiding en moet her en der educatieve opdrachten uitvoeren. Later wordt er gewisseld. Wij stoppen met maaien. De machine maakt nogal lawaai en dat is niet leuk voor de tuinbezoekers. Morgen gaan we hooien en ik kan van tevoren de laatste stukken nog wel gemaaid krijgen. Dat is een paar meter langs de overloop en de helling bij de ingang. Wil heeft de generator draaiend gekregen en de messenbalk is snel schoon.


Terwijl de scouts de natuur bestuderen gaan wij met zoekkaart en camera door de tuin. We proberen elke zaterdag een uurtje te besteden aan monitoring van planten en insecten. En vooral dat laatste betekent oefenen.


Monitoring: We zijn nog niet echt bekend met alles wat er rondvliegt op en rond de bloemen. We zijn al blij wanneer we een boomhommel, een honingbij en een aardhommel zeker op naam hebben. Het is verbazend hoeveel verschillende hommels, bijen, wespen en zweefvliegen er te zien zijn. Grote, kleine, superkleine, allerlei rare vormen en kleuren en zelfs een heuse rupsendoder (jammer genoeg een vage foto, dus we weten niet welke soort). Een kwartiertje bij een bloeiende gele waterkers is een duizelingwekkende biodiversiteitsshow. We gaan nog veel leerplezier hebben.


Terug bij de container komen we in een gezellige drukte. Scouts hebben zich verzameld en maken zich op om te vertrekken. Voorzitter Kees staat te praten met iemand die zijn tuin aan het opruimen is. Hij heeft maaskeien over en brengt die in etappes met zijn fiets naar de tuin. Op de grond hebben we er niets aan maar als we ze in de poel gooien zullen ze waarschijnlijk door een of ander waterorganisme in gebruik worden genomen. Wanneer iedereen vertrokken is en alle spullen opgeruimd sluiten we af.

 

bloemrijke graslandjes 

Zaterdag 19 mei 2018: Er wordt warm weer verwacht maar vandaag is het bewolkt en niet echt warm. Wel goed weer om buiten te klussen. Eerst controleer ik de bijenkasten. Er mogen geen honingbijen meer worden gehouden in de natuurtuin. Dat is in strijd met het natuurherstel. De imker is de laatste tijd wekelijks hier geweest maar niet om zijn spullen te verhuizen. Hij heeft twee oude kasten die flink naar de was en honing ruiken wijd open gezet. Daarnaast staat een hele batterij lege bijenkasten met open vliegopeningen. Niet toevallig dus dat daar bijenzwermen van andere imkers in terecht kwamen. Langzaam maar zeker zagen we steeds meer kasten opnieuw in gebruik komen. Maandag hebben we hem opdracht gegeven om alle bijen vóór vandaag weg te halen. Hij weet dat we vanaf nu alle bijenkasten die openstaan afsluiten. De imker is gisteren geweest maar er staan nog steeds 7 kasten open. Ik stop de vliegopeningen dicht. Repen oude poetslap en spons blijken prima te werken. Het klusje is binnen 10 minuten klaar. Ik ben benieuwd hoe lang de imker zijn afgesloten kasten laat staan.

Bloemrijke graslandjes: Morgen hebben we open zondagmiddag. Het zal mooi weer worden en de tuin laat zich ook nu weer van zijn beste kant zien. De lage veldjes zijn gevuld met roze spikkels: koekoeksbloemen. De witte pinksterbloemen zijn er ook nog en daarbij komen nu de goudgele boterbloemen en hemelsblauwe vergeet-mij-nietjes. Die kleurige bloeiers zijn onregelmatig verdeeld tussen de verschillende groentinten van de grassoorten. Soms staan ze dicht opeen, het is maar net zoals het ze uitkomt. Vlakbij de heuvel doen je ogen bijna pijn door de grote bos felgekleurde gele waterkers.

weidebeekjuffer vrouwtjeBeschadigde messenbalkmaaier: Ik graaf nog een stukje pad weg in de insectentuin. De vrijgekomen gele grond gebruik ik om de randen glooiend af te werken. Uiteindelijk hark ik het geheel netjes bij. Het oog wil ook wat. Komende weken kunnen we hier niet verder omdat we nu aan de eerste maaibeurt gaan werken. Daarna graven we weer verder. Vandaag maaien we het eerste stuk: de insectentuin. Ik heb de beschadigde messenbalk weer in elkaar gezet, schoongemaakt en gesmeerd. De monteur die hem zou repareren heeft hem weken laten liggen zonder iets te doen en wij kunnen het maaiwerk niet uitstellen. Vandaag is dus ook een test of hij wel goed werkt. Het gras achter de bijenstal is extreem dicht en hoog opgeschoten. Echt netjes werkt de maaier niet maar dat hoeft ook niet. Er komt een flinke massa maaisel van de kleine oppervlakte. Wil en ik harken het bij elkaar en voeren het af met de kruiwagen en de hooikruiwagen.

weidebeekjuffer mannetjeWeidebeekjuffers: Vlak langs de zuidelijke poel stop ik de machine. Ik zie een mooie metallic blauwe weidebeekjuffer tussen het riet zitten en wil die op de foto zetten. Dan zie ik er nog een en nog een. Ruim meer dan tien, misschien wel twintig. Zoveel heb ik er nog nooit bij elkaar gezien. Tussendoor zie ik een paar olijfgroene exemplaren zitten. Een andere soort denken we eerst. Maar later blijken dat vrouwtjes te zijn. Weidebeekjuffers zijn gebonden aan zuurstofrijk stromend water. Het enige stromende water in de buurt is de gulden Aa, 200 meter verderop. Wat al die beekjuffers hier in het riet langs de zuidelijke poel doen is mij een raadsel. Wel een mooi raadsel. We laten de rietkraag verder maar met rust. Het maaisel uit de insectentuin leggen we tussen de nieuwe buitenhaag en de oude houtwal. Daarna trappelen we het nog eens extra plat. De bedoeling is om de struikjes van de nieuwe haag ruimte te geven en de brandnetels en het kleefkruid er onder te houden. Met een tapijt van maaisel en een paar keer maaien met de bosmaaier moet dat lukken.

Hoe meer je kijkt hoe meer je ziet: We verwonderen ons weer over de wilde metselbijen die op de verse afgeplagde leemgrond af komen. Ze bewegen snel en telkens denken we verschillende soorten te zien. Ik probeer foto's te maken. Alleen met een goede scherpe foto kunnen we naderhand vaststellen welke soort bij het is. Het wil niet echt lukken. Er zit wel ineens een wesp tussen de metselbijen. Wat doet die daar? Het is geen gewone wesp. Misschien een metselwesp. Die blijken ook te bestaan. Of misschien een parasitaire wesp die eitjes afzet in de nesten van de metselbijen. De larven van die wesp voeden zich met de nakomelingen van de metselbijen. We hebben te weinig tijd en te weinig scherpe foto's. Dus voorlopig weten we het niet. Verderop trekt alweer een onbekend goudgeel insect de aandacht. Die heeft er geen probleem mee om even te poseren voor de foto. Zo kan ik achteraf thuis aan de weet komen dat het een bladwesp is, waarschijnlijk een Athalia maar welke soort precies weet ik niet. Verderop in een rotte boomstam zie ik weer een ander bizar uitziend beestje. Hier heb ik tot nu toe nog niets over kunnen vinden. Hoe meer je kijkt hoe meer je ziet en hoe meer je ziet hoe minder je blijkt te weten.

resten van libellenlarves in het rietZaterdag 12 mei 2018: Het wordt mooi weer vandaag. Ik maai de graspaden. Dat is al een paar weken niet gebeurd en nu wordt het gras te hoog om nog comfortabel over te lopen. Na een half uurtje zijn de paden klaar en stuur ik de gazonmaaier de insectentuin in. Binnenkort maaien we hier alles met de messenbalkmaaier. Nu ik hier toch met de gazonmaaier loop maak ik het en der een strookje plat, vooral de stukken met Late guldenroede. Late guldenroede is een mooie tuinplant maar ook een woekeraar die je niet in een natuurgebied wil hebben We gaan hem wegwerken door regelmatig te maaien.

Na de insectentuin maai ik een strookje voor langs de nieuwe buitenhaag. Ik tref voorzitter Kees die vandaag naar Natuurmonumenten gaat. Ik wijs hem er op dat ik vorige week gezien heb dat er opnieuw een bijenvolk in de voormalige bijenstal zit. Dat is tegen de afspraken die we met de imker en de gemeente hebben gemaakt. Niet de eerste keer dat hij de afspraken niet nakomt. Maandag neemt hij contact op met de gemeente.

Klussen en kletsen: Wil en ik gaan nog wat afplaggen. We halen de klinkers uit een pad en gebruiken de gele grond daaronder om de rand van het afgegraven stuk glooiend te maken. Oud bestuurslid Agnes komt een kijkje nemen. We maken een praatje en zij maakt een rondje door de tuin. Wat later komen nog twee dames de tuin ingewandeld. Weer blijkt het nieuwe bordje bij de poort een goed idee. Mensen worden uitgenodigd een kijkje te komen nemen wanneer we aan het werk zijn. Sindsdien krijgen we elke zaterdag nieuwsgierige bezoekers die anders niet binnen waren gekomen.

Onbetrouwbare imker: Tussen het klussen en de praatjes door bekijk ik de bijenstal eens van dichtbij. Tot mijn verbazing tel ik nu maar liefst 4 kasten waar bijen in en uit gaan. Daarnaast staan nog twee oude bijenkasten die flink naar de honing en was ruiken helemaal open. Volgens mij is dat een methode om zwermende bijen te lokken. Wij hebben de samenwerking met deze imker opgezegd omdat er niet mee is samen te werken, wat nu weer blijkt. Hij weet dat hier geen honingbijen meer gehouden mogen worden. Wij willen ruim baan voor wilde bijen en andere bestuivers. Die hebben het al moeilijk genoeg. Blijkbaar is zijn honinghandel belangrijker dan zijn afspraken of natuurherstel. Ik ben benieuwd wat de gemeente hier van vindt.


Elke week is anders: Ook vandaag krijgen we bezoek van wilde bijen tijdens ons graafwerk. Het zij Rosse metselbijen die afkomen op de leem die vrij komt. Die gebruiken ze om hun nestgangen dicht te metselen. Daarnaast zien we ook nog kleinere bijen in en uit een gaatje kruipen. We vragen ons af of ze ook leem opgraven of dat ze er een gezamenlijk nest hebben. Agnes is inmiddels terug van haar tocht door de tuin en is enthousiast over de bloemrijke graslandjes. Telkens komen nieuwe planten in bloei. Nu de Pinksterbloemen minder worden komen er steeds meer Echte koekoeksbloemen. In de rietstengels naast de houten brug zitten de resten van libellenlarven. Kort geleden zwommen ze nog rond in de grote poel. Ze zijn in de stengels geklommen en tegelijk uit geslopen zoals dat heet. Nu vliegen ze als volwassen libelle rond. Elke week is anders.

 

Bloeiende MeidoornZaterdag 5 mei 2018: Het wordt warm vandaag. Na het rondje voor de watermonsters snel aan het werk in de insectentuin. Ik wil een flink stuk afplaggen voordat het echt warm wordt. Met de grond die we nu afgraven maken we aan de voorkant een kleine helling. Er ligt al een onopvallend dijkje en dat maken we stukje hoger en steiler. De helling sluit straks aan op het afgeplagde stuk waardoor we mooie hoogteverschillen krijgen. De wilde bijen die we vorige week al in de insectentuin zagen hebben pech gehad. Daar lijkt het ten minste wel op. We zagen ze toen rondscharrelen op de leemgrond en in een gaatje inkruipen. Om te nestelen dachten wij. Nu staat dat stuk onder water. We hebben niet kunnen zien welke bijensoort het was. Daar zullen we nu dus ook niet achter komen. Ik weet eigenlijk niet of bijen die in de grond nestelen hun gangen waterdicht kunnen afsluiten.

Nieuwe gebruikers insectentuin:

Rosse metselbijenWil is intussen begonnen de stenen in het midden van het af te plaggen stuk op te ruimen. Ik ga verder waar ik vorige week werkte en bouw in een moeite door de nieuwe helling op. Ook vandaag weten de wilde bijen ons, of eigenlijk ons graafwerk te vinden. Ik ben nog geen uur bezig en ik zie langzaam maar zeker steeds vaker kleine bijen rondvliegen. Vlak boven de bodem. Vooral de recht rand waar ik net grond heb afgestoken blijkt ze te interesseren. We stoppen even met werken om het gebeuren eens goed te bekijken. Het lijkt alsof de bijtjes water van de bodem oplikken. Maar al snel is duidelijk dat zede leemgrond zelf willen hebben. Het zijn van die bijtjes die in gaatjes en kieren hun nesten maken en die dan met bijvoorbeeld leem dichtmaken. Metselbijen dus. We proberen de drukke beestjes op de foto te zetten en vergelijken de plaatjes met die op een van onze zoekkaarten. Volgens ons zijn het Rosse metselbijen. Een algemene soort die nu volop actief is. En een soort die in no time van ons graafwerk weet te profiteren. Natuurbeheer geeft soms razendsnel resultaat.

Kikkervisjes en reeën in de natuurtuin:

Voorzitter Kees is met het zwerfafvalgroepje de wijk ingetrokken. Er komt een fotograaf binnen die foto's wil maken voor een ledenblad van de Rabobank. We kletsen wat en hij maakt zijn foto's terwijl wij aan het graven zijn. Een gezinnetje is neergestreken op de houten brug en wanneer wij stoppen met het graafwerk is de zwerfafvalgroep ook weer terug. We drinken eerst maar eens koffie. Daarna maken Wil en ik nog een rondje door de tuin. Er zitten nog steeds waanzinnig veel kikkervisjes in de grote poel. Ze zijn weer een stuk dikker geworden en wat minder beweeglijk dan eerst. Voor langs het elzenbosje zien we twee reeën stilletjes maken dat ze weg komen. De laatste tijd vinden we veel sporen van ze, pootafdrukken, slaapplekken en boombast die afgeschraapt is. Ze zijn veel te snel om de camera te pakken. Toch mooi om ze weer eens in levende lijve te zien.

 

bloeiende meidoorn

Zaterdag 28 april 2018: De Meidoorns bloeien. Er staan elke week nieuwe planten en struiken in bloei maar vandaag steelt Meidoorn de show. Sprookjesachtig mooi, maar net als alle bloesem van korte duur. Als je niet elke week naar buiten gaat mis je veel natuurverschijnselen. Twee weken geleden kon ik amper 2 Pinksterbloemen tellen. Nu lijkt het alsof iemand honderden van die witte bloeiers over de lage veldjes heeft uitgestrooid. En daartussen zag ik alweer de eerste Echte koekoeksbloemen.

Afplaggen of niet:

Vandaag eerst maar eens een nieuw stuk insectentuin afplaggen. Het liefst zouden we de hele insectentuin afplaggen maar op sommige plekken zitten veel boomwortels in de grond. Het is onbegonnen werk om daar alles af te graven. Bij de aanleg van de buitenhaag hebben we gemerkt hoeveel extra werk het kost om door die wortels heen te worstelen. In plaats van eerst afplaggen beginnen we hier meteen met het maaibeheer. Dat betekent een paar keer per jaar met de maaimachine er overheen en dan het maaisel afvoeren. Zo proberen we de bodem natuurlijker en minder voedselrijk te krijgen. Op “rijke” bemeste cultuurgrond doen veel inheemse wilde planten het niet goed. Op voedselrijke grond moet je continu schoffelen en wieden om te voorkomen dat Brandnetel en een paar grassoorten alles overgroeien. Op een gezonde natuurlijke bodem ontwikkelt zich wanneer je geen gekke beheerfouten maakt vanzelf de natuurlijke begroeiing die daar thuishoort. Dieren die bij die planten horen komen ook vanzelf. Als ze tenminste nog ergens in de buurt leven.

Graslandjes worden kleurrijker:

Op onze graslandjes zien we hoe goed dat werkt. Sinds enkele jaren maaien wij die 2 keer per jaar en voeren het maaisel af. Verder doen we niets. In korte tijd hebben we gezien dat er tussen het gras steeds meer andere planten het goed zijn gaan doen. Veel van die plantensoorten zoals Zeggen en Russen zijn niet sensationeel om te zien. Je moet goed kijken en vaak een boekje erbij hebben om ze te herkennen. De variatie aan planten valt vooral op wanneer zoals nu elke week andere planten in bloei komen die geel, rose, wit en paars of blauw kleuren. Ons maaibeheer hebben wij niet zelf verzonnen maar uit de Veldgids Graslandbeheer gehaald.

Eerste onverwachte succes insectentuin:

We dumpen de afgegraven tuingrond dus op een strook langs de voorkant die we niet kunnen plaggen. We zijn de grond kwijt en in een moeite door zorgen we voor wat hoogteverschil. Het maaibeheer blijft hetzelfde. Wil gaat een stuk plastic verwijderen. Een van de tests die we hebben gedaan om de Late guldenroede op te ruimen is een stuk insectentuin afdekken met zwart plastic. We hebben ontdekt dat we in onze situatie deze woekeraar beter kunnen bestrijden door iets vaker te maaien. Wanneer ik een stuk of tien kruiwagens heb weggebracht maai ik de begroeiing weg rondom de nieuwe buitenhaag. Die moeten we de vrij houden totdat de haag voldoende is uitgegroeid. Later zien we dat ons werk aan de nieuwe insectentuin een onverwacht succes oplevert. Een stuk waar vorige week pas wat leemgrond is komen bloot te liggen blijkt nu al ontdekt te zijn door wilde bijen. Ze vallen op omdat ze zenuwachtig boven de leemgrond vliegen. Eerst denken we nog dat ze water op de vochtige grond zoeken. Maar dan zien we dat ze in en uit een gaatje in bodem kruipen. Blijkbaar hebben ze daar in die korte tijd al een nest gemaakt. We weten niet welke bijensoort dit is. Volgende week zullen we nog eens kijken met een goede zoekkaart erbij.

Bezoekers:

Intussen krijgen we weer wat bezoekers. Twee duo's komen een rondje doen en Tom en Marijke komen met kinderen Chris en Liz langs. Ze willen de natuurtuin zien en we gaan waterbeestjes scheppen. We zijn benieuwd wat er te vangen is. In ieder geval Kikkervisjes. We hebben dit jaar een record aantal nakomelingen van de Bruine kikker in de poel. Overal kun je een hand in het water steken en de kikkervisjes zo uit het water scheppen. Dieren die graag kikkervisjes eten hebben een goed jaar. Na flink wat scheppen krijgen we ook Bootsmannetjes, een Schaatsenrijder, Waterschorpioenen, Kokerjuffers, Stekelbaarsjes, allerlei kleine torretjes en een prachtig exemplaar van de Alpenwatersalamander te pakken. We vermaken ons prima en de tijd vliegt voorbij. Het is alweer na twaalven wanneer we onze spullen opruimen en afsluiten.

 

pinksterbloemen op nat grasland


Zaterdag 22 april 2018: Wil is er vandaag niet en ook voorzitter Kees heeft bezigheden elders. Ik begin rustig aan mijn rondje voor de watermonsters. Een grapjas heeft de tuit van de oude waterpomp volgestopt met mos. Wanneer dat er uit is stroomt het water weer door. Eigenlijk raar. Er zijn maar weinig mensen die weten dat deze pomp werkt. Voordat het grondwater opgepompt kan worden moet van bovenaf wat water in de pomp gegoten worden om het droge leertje soepel te krijgen. Pas wanneer dit zuigertje nat en soepel is werkt de pomp. Als je dat niet weet kun je pompen wat je wil maar zal er geen water komen. De pomp lijkt het niet te doen. Raar om een niet werkende pomp dicht te stoppen. De natuur staat in turbostand. Kort geleden was het ijzig koud en kaal. Nu schijnt de zon, hoor ik aan alle kanten verschillende vogels en loop ik in mijn shirt tussen het groen dat met centimeters tegelijk uit de grond knalt. De lage veldjes raken gevuld met bloeiende Pinksterbloemen en de bosranden worden opgefleurd door de bloesems van de Vogelkers. De Zoete kersen zijn alweer uitgebloeid. Overal op de bodem komt kleur. Witte Veldkersen, gele en witte Dovenetels, blauwe Hondsdraf , gele Paardenbloemen en de eerste roze dagkoekoeksbloemen laten zich zien.

De eerste Koekoek: Vorige week zag ik 2 bloeiende Pinksterbloemen op de lage veldjes. Vandaag staan er honderden. En, terwijl ik water schep op het dammetje langs de wijksloot, hoor ik hem voor het eerst dit jaar: de Koekoek. Hij is net als tientallen andere vogels bezig met aandacht te trekken en maakt het voorjaarsplaatje compleet. Het is de bedoeling om vandaag ook nog wat te klussen. Ik werk een dik uur aan het stuk insectentuin dat al afgeplagd is. Een klein stuk zwarte grond verdwijnt in de sloot. De gele grond krui ik naar de paden bij de houten brug. Dit is prima materiaal om de paden op te hogen en egaal bij te werken. Ik ga door tot het afgeplagde stuk helemaal leeg is. Volgende week beginnen we aan het stuk er naast.

Bijen tellen: Het is nationaal bijentelweekend. Ook wij doen mee. Vooral om zelf wat oefening te krijgen in het herkennen van wilde bijen, hommels en zweefvliegen. Want dat blijkt niet mee te vallen. Vorige week waren we nogal optimistisch. We vonden toen een paar makkelijk op naam te brengen hommels. Een dikke tuinhommel is met een zoekkaart zo herkend. Uitgerekend nu komen er geen opvallende hommels voorbij maar wel allerlei bijtjes en vliegen die maar niet stil blijven zitten. Bewegend lijken ze allemaal op elkaar. Uiteindelijk weet ik vandaag een scherpe foto te maken van 1 bijvliegsoort (welke weet ik niet) te maken. Verder herken ik een akkerhommel, honingbijen en een steenhommel. Een magere oogst maar alle begin is moeilijk. En eigenlijk is het best leuk om een uurtje rond te speuren en gewoon af te wachten wat je tegenkomt. Als “bijvangst” noteer ik Klein koolwitje, Oranjetipje en een Bont zandoogje. Die zijn een stuk makkelijker te herkennen.

Bezoekers: Verschillende mensen komen de tuin in. Een dame komt honing kopen. Ik leg uit dat de imker verhuist is en verwijs haar naar de bijenhal in de Warande. Later komt iemand binnen die vaker in de buurt wandelt maar er nu achterkomt dat de tuin op zaterdagochtend open is. Buiten de poort heb ik een bordje neergezet en dat blijkt te werken. Weer wat later komt een moeder met kind binnen. Ze is van de Dierdonkschool. De school houdt elk jaar een sponsorloop en de Natuurtuin is dit jaar uitgekozen als een van de sponsordoelen. Mooi nieuws! Misschien kunnen we het sponsorgeld besteden aan ons nieuwe educatieve insectenhotel. De Dierdonkschool komt elk jaar op excursie in de Natuurtuin. Leuk om ze dan het insectenhotel te laten zien waar ze zelf voor gelopen hebben. Wanneer ik afsluit komt nog een vader met 2 kinderen op fietsjes de tuin in. Ik laat ze een rondje lopen en kijk of ik nog bijen scherp op de foto krijg. Niet dus. Wanneer de wandelaars weg zijn sluit ik af. Genoeg ontdekkingen voor een ochtend.

 

voortgang afplagwerk

Zaterdag 14 april 2018: Lekker weer vandaag. Droog, een zonnetje en het gaat zo'n graad of 20 worden. Een eekhoorn probeert mijn aandacht te trekken. Hij zit op de stam van de grote wilg bij de container en maakt rare geluidjes. Korte stotende blafjes terwijl hij met zijn voorpootjes op de stam slaat. Het ziet er speels uit maar het zou ook kunnen dat hij mij wil wegjagen. Wanneer ik dichterbij kom geeft hij het op en verdwijnt de boom in. Er zijn weer kleine vernielingen. Iemand heeft de moeite genomen om de schors van boomstomp bij de ingang af te trekken. Een stukje van het stapelmuurtje in de insectentuin is omgeduwd. Zielig gedrag.

kevertjes op Gele lisOpen middag: Morgen is de eerste open zondagmiddag van het seizoen. We organiseren die weer samen met de vogelwerkgroep van het IVN. Het lijkt een mooie vogeldag te worden. Prima voorjaarsweer en de vogels zijn nu druk bezig met nestelen, ruziën en territoria afbakenen. Ik hoor en zie veel kleine en grotere vogels. Roodborstjes en pimpelmezen tussen de lage takken, een boomklever tegen een boomstam. Wat verderop krast een fazant en bovenin een dode es roffelt een specht. Ik ben benieuwd wat de vogelkenners morgen allemaal nog meer ontdekken.

Insectentuin: We werken nog wat in de insectentuin. Afplaggen dus. Wil haalt de klinkers uit het pad dat we opruimen. De stapel tegen de stenen muur begint al aardig te groeien. Hopelijk vinden we iemand die ze kan gebruiken. Ik steek een paar kruiwagens zwarte grond weg en dump die in de sloot. De gele grond onder die onder klinkers tevoorschijn komt gebruik ik om de randen van het afgeplagde stuk glooiend te maken. Zo kunnen we er straks makkelijk met de maaimachine overheen. Dit stukje natuurtuin wordt erg interessant. Het afgeplagde stuk zal een groot deel van het jaar onder water staan. Net als de overloop van de grote poel zal het later in het seizoen meestal droog vallen. Dat gaat aparte begroeiing opleveren.

Rondkijken: Erg lang gaan we niet door met werken. Het is te mooi weer en we lopen liever een rondje door de tuin. Er komen steeds meer planten in bloei. Op de lage noordelijke veldjes zijn al een paar pinksterbloemen te zien. Aan de zuidrand van de grote poel ontdekken we ineens een dotterbloem. Jaren geleden stond er hier ook een. We hebben in die tijd de hele strook langs het water weg gekapt om de poel vrij te maken. We verwachtten toen dat de dotterbloem het ook beter zou gaan doen met alle extra licht en ruimte. Maar hij was verdwenen. Jaren hebben we hem niet gezien en nu staat hij weer op bijna precies dezelfde plek als toen. Zaad van de dotterbloem overleeft minder dan 1 jaar, lees ik op verspreidingsatlas.nl. Dus een restant zaad van de oude plant kan het niet zijn. Misschien heeft een deel van de wortelstok al die tijd overleeft en bloeit hij nu weer voor het eerst. Zou kunnen. Een dotterbloem kan behoorlijk fors uitgroeien maar dit is een klein exemplaar. Misschien zijn de bloemen ons gewoon niet opgevallen. Wie weet zaait de plant zich weer verder uit. Zaad van de dotterbloem drijft op water dus nu de natuurtuin natter is dan een aantal jaren geleden zit dat er best in.

welpen vol aandacht

Zaterdag 7 april 2018: De eerste echte lentedag van het jaar en hij valt op deze zaterdagochtend. Ik maak een rondje om watermonsters te nemen en ga daarna verder met het afplaggen van de insectentuin. Er liggen verschillende paden met betonklinkers in dit stuk tuin. Een paar stukken blijven liggen en de rest ruimen we op. De klinkers komen op een stapel tegen de stenen muur. Wanneer ik een paar kruiwagens met klinkers heb weg gereden komt Antoinette van het IVN binnen.

Zwerfafval: Vandaag begeleidt ze een excursie met welpen in de natuurtuin. Voordat de welpen komen gaat ze een kikkerroute uitzetten waar de kinderen uitleg krijgen over deze amfibieën. Intussen is ook voorzitter Kees gearriveerd. Hij gaat vandaag op pad met een paar andere vrijwilligers om zwerfafval op te ruimen. Wanneer het zwerfafvalgroepje compleet is trekken ze de wijk in. Ik maak van de gelegenheid gebruik om weer stenen en grond weg te kruien. Niet lang daarna komt Wil aan. Hij hengelt nog een paar palen uit het water en werkt weer door aan onze generator die maar niet goed wil werken.

IVN tuincursus: Het is een drukke dag in de natuurtuin. De welpen en hun begeleiders zijn aangekomen en trekken naar de brug. De ene helft gaat waterbeestjes scheppen terwijl de andere helft de informatieroute loopt. Naast de welpjes komt er ook een rondleiding van het IVN door Anne. Hij geeft een cursus natuurvriendelijk tuinieren en bezoekt met zijn cursisten verschillende zogeheten tuinreservaten. Vandaag bezoeken ze de natuurtuin en al snel trekt ook deze groep op ontdekkingstocht.

Eekhoorns lusten eieren: Een paar kruiwagens later heeft Wil de generator eindelijk aan de praat gekregen. We drinken koffie en laten het apparaat een tijdje stationair lopen om zeker te weten dat hij het blijft doe. Alle moeite blijkt niet voor niets geweest want hij blijft keurig stabiel draaien.

Het wordt steeds warmer. De vogels doen hun best en twee eekhoorns zijn een vogelkastje aan het inspecteren. De opening is te klein voor de eekhoorns, maar Antoinette weet te vertellen dat ze uit zijn op de vogeleieren. Die vinden ze lekker. Het lijkt mij sterk dat er al eieren in het vogelkastje zitten en de eekhoorns houden het na een tijdje ook voor gezien. Achter elkaar jagen ze soepel door het wilgenbosje.

Na verloop van tijd vertrekken de IVN-tuincursisten weer. De zwerfafvalgroep keert terug met een grote verzameling afval en een onderweg gekochte vlaai. We drinken dus nog maar eens koffie en verorberen de vlaai. Weer iets later zijn ook de welpjes weer vertrokken. We kletsen nog wat met Antoinette en sluiten dan de zaak af. Door alle drukte hebben we niet echt veel kunnen doen maar gezellig was het wel.

bruine kikkers

Zaterdag 24 maart 2018: Het voorjaar begint door te zetten. Vandaag begint koud maar later wordt het dik 10 graden met een zonnetje dat door de wolken breekt. Niet alleen de vogels hebben het voorjaar in de kop. Ik kom boompjes tegen met kale plekken en de schors ligt in slierten op de grond. Eerst denk ik aan iemand die zijn zakmes heeft uitgeprobeerd. Maar dan zie ik dunne hoefsporen en weg geschraapte bladeren. Het lijkt er op dat de boompjes zijn bewerkt door een mannetjes ree. Reeën verliezen elk jaar hun gewei en tijdens de winter groeit dat opnieuw aan. Ik kijk het na op Wikipedia. Inderdaad proberen de mannetjes rond deze tijd de opgedroogde huid rondom het nieuwe gewei weg te schuren.

Voorzitter Kees met hesjeKlusjes: Ik ga vandaag weer een stuk afplaggen in de insectentuin. De grond komt voor een deel in de sloot langs de zuidkant. De rest krui ik naar een pad vlakbij de grote poel dat iets te laag ligt. Wil harkt de bergjes grond tot een beloopbaar pad. Voorzitter Kees gaat vandaag op pad met de zwerfafvalgroep. Hij ruimt eerst een paar stapeltjes huis aan huis krantjes op die naast de natuurtuin zijn gedumpt. Daarna krijgt hij gezelschap van een andere vrijwilligster en gaan ze de wijk in. Wil neemt de generator weer onder handen die nog steeds problemen blijft geven. Wanneer hij de carburateur uit elkaar haalt blijkt die vol roest en vuiligheid te zitten.

Kikkers: Tegen het eind van de ochtend wordt het wat warmer en ga ik kijken of er al planten zijn te noteren die in bloei staan. Ik verwacht er nog niet veel van. Onderweg springt een dikke kikker over het pad. De eerste dit jaar. De hoge temperatuur heeft een eind aan de winterslaap gemaakt en de kikker trekt richting de grote poel op zoek naar een voortplantingspartner. Dit jaar zal hij geen moeite hebben om die te vinden. De overloop van de grote poel zit vol kikkers en er ligt al een enorm pakket kikkerdril. Zodra ik over de houten brug dichterbij kom duiken de kikkers onder water. Ik ga een paar meter verderop op de heuvel zitten en wacht af. Na een minuut of tien komen steeds meer kikkerkopjes opnieuw boven. Het zijn bruine kikkers. Groene kikkers komen pas later in het seizoen in actie. Maar het aantal is verbazend. Er komen steeds weer meer kopjes boven water. Ik heb nog nooit zoveel kikkers tegelijk in de poel gezien. Een tijdje denk ik tussen de vogel en verre verkeersgeluiden een trein te horen. Niet raar, want de wind komt uit het zuiden. Zo'n geluid is het. Het verwaaide geluid van een trein in de verte. Maar de trein verdwijnt niet. Het geluid blijft op de zelfde plek hangen. Opeens dringt het door dat ik helemaal geen verre trein hoor maar het zachte gekwaak van de kudde bruine kikkers in de poel voor mij. In andere jaren is op deze plek wat zacht gekwaak heen en weer te horen maar deze massa flirtende amfibieën maakt er iets speciaals van. Het weer kan doen wat het wil maar het voorjaar is begonnen.

Zwerfafval: Het is na twaalven en de compressor wil nog steeds niet goed lopen. We ruimen de spullen op en zullen volgende week een nieuwe poging wagen. De zwerfafvalgroep heeft de vangst van de dag bij de ingang gezet. Waarschijnlijk is het de bedoeling dat die nog wordt opgehaald. Ik maak er een foto van. Het is een flinke stapel van vooral snack- en drankverpakkingen. Ook een lenteverschijnsel. Alleen minder leuk dan de kikkers.

voortgang insectentuin

Zaterdag 17 maart 2018: Maart roert met zijn staart en april doet wat hij wil. Ik heb het vaak gehoord de laatste dagen . En terecht. Vorige week zaten we in lentestemming. Vandaag is het onder nul en jaagt een koude oostenwind de sneeuw door de lucht. Geen weer om lang buiten rond te hangen. Aan de deur van het materiaalhok hangt een kleine fuik. Een leefnetje dat vissers gebruiken om de gevangen vis in leven te houden. Wat doet dat hier. Mij lijken stekelbaarsjes niet interessant voor vissers en andere vis zit hier niet. Bovendien mag hier helemaal niet gevist worden. Blijkbaar heeft een visser het toch geprobeerd en is daarbij dit netje vergeten. Op de grond staat ook nog een van de IVN nestkastjes. Zo te zien heeft iemand in de tuin rondgeneusd en daarbij deze spulletjes gevonden. Ik leg het nestkastje in het materiaalhok, bij de andere die in de loop der tijd naar beneden zijn gevallen. Het leefnetje gaat in de vuilnisbak.

Ik besluit om toch maar een paar meter in de insectentuin af te plaggen. Een stukje langs de sloot en wanneer dat klaar is ga ik naar huis. Kees belt op dat hij vanwege het slechte weer niet komt. Even later komt Wil binnen. Hij ruimt wat palen op die door spelende kinderen door de tuin zijn gesleept en ik maak het stukje af dat ik wilde doen. We lopen een rondje buitenom de natuurtuin en verbazen ons over het grote aantal bomen dat is omgewaaid in de storm van enkele weken geleden. Veel mensen zullen het maar een slordig gezicht vinden maar wij zijn er blij mee. Een van de vele dingen waar de natuur in Nederland gebrek aan heeft is dood hout. Losse takken en dode boomstammen zijn een basisvoorwaarde voor veel kleine organismen waar grotere dieren van afhankelijk zijn. Na deze ronde hebben we genoeg kou geleden. We ruimen de spullen op en hopen volgende week op beter weer.

afplagwerk in de insectentuin

Zaterdag 10 maart 2017: Vorige week was het winter, vandaag 16 graden. De vogelwereld zit vol in de lentestemming. Twee wild krijsende meeuwen vechten dreigend en duikelend een ruzie uit. Lager bij de grond zijn koolmeesjes en andere kleine vogels zenuwachtig in de weer. Met wat? Zo te zien met vooral heen en weer vliegen en druk doen. Boven in een van de hoge schietwilgen zit net als vorige week een bonte specht. Hij trekt zich niks aan van het gedoe om hem heen. Op zijn gemak maakt hij een roffel op zijn favoriete tak. Soms kort na elkaar. Dan is het langere tijd stil. Hij lijkt weg. En dan weer een roffel. Verbazend hoeveel volume zo'n vogel uit een boomtak krijgt. De groene specht is er ook. Hij lijkt veel beweeglijker dan de bonte. De typische lachende roep komt dan uit de ene en dan uit de andere hoek

KrokussenVoorzitter Kees gaat vandaag naar De Stippelberg om voor Natuurmonumenten te klussen. Wil duikt op de machines. Het aggregaat blijft problemen geven. Na veel monteren en proberen lijkt het apparaat goed te blijven lopen. In ieder geval kunnen we de compressor aandrijven en de band van de tweede kruiwagen oppompen. Intussen heb ik het stapelmuurtje van halve stoeptegels in de insectentuin klaar. De laatste tegels heb ik alvast weggehaald bij het stoepje waar de bijenstal nu nog op staat. Wanneer die afgebroken is mag de rest van dat stoepje van mij blijven liggen. Er zijn wilde bijen en wespen die tussen de klinkers in het droge zand kunnen nestelen. We hebben nog 15 sleedoornstruikjes over van het buitenhaagproject. Die zetten we in de buurt van het groepje sleedoorns vlakbij de bijenstal.

Daarna ga ik aan de afplagklus beginnen. Een groot deel van de insectentuin wordt afgeplagd. De toplaag is door alle tuiniersactiviteiten niet bepaald natuurlijk meer. We zouden jaren moeten maaien en afvoeren voordat dat weer een beetje in orde is. Door de toplaag weg te halen geven we de natuurontwikkeling hier een kickstart. De tuingrond waar de wilde planten geen raad mee weten zijn we straks kwijt. En het gebied heeft door het afgraven iets van zijn moerassige karakter terug. Niet alles wordt afgeplagd. Hierdoor krijgen we in één moeite door kleine hoogteverschillen en variatie in vochtigheid. Daarna gaan we stukken 1 keer, 2 keer of 3 keer per jaar maaien. Andere stukken pas om de paar jaar. Met heel weinig werk krijgen we zo heel veel variatie in plantengroei en dat trekt weer verschillende dieren en andere organismen aan.

Maar voor we zo ver zijn is er dit jaar en volgend jaar nog veel werk met de schop te doen. Een klein stukje is al gedaan omdat we extra grond nodig hadden voor de buitenhaag. De eerste kruiwagens gaan naar de paden in de buurt van de brug over de grote poel. De rest gaat vandaag in de sloot langs de zuidkant. We willen hier zoveel grond in gooien tot er een ondiepe greppel overblijft. Op het eind van de ochtend is een aardig stuk afgegraven en probeer ik met een hark de kanten glooiend te maken. We moeten hier immers later met maaimachines overheen kunnen. Dat lukt beter dan verwacht. Het ziet er nu al veelbelovend uit. Drie jongens komen binnen en vragen of ze mogen rondlopen. Dat mag. Volgende week willen ze wat vroeger terug komen om waterbeestjes te scheppen. Wij ruimen op en lopen nog een rondje. Vandaag was een mooie start van het voorjaar.



 

 


 

 

 

 

 

 

 

 



 


 
Stichting Natuurtuin Helmond

Cookies helpen ons onze services te leveren. Door onze services te gebruiken, geeft u aan akkoord te gaan met ons gebruik van cookies. OK